Wat is het
Medroxyprogesteron is een vrouwelijk progestageenhormoon.
Progestageenhormonen hebben ongeveer eenzelfde werking als het natuurlijke progesteron. Samen met oestrogeenhormonen regelen ze de menstruatiecyclus. Dit middel is verkrijgbaar in twee doseringen.
Artsen schrijven de lage dosering voor om zwangerschap te voorkomen en de hoge dosering bij bepaalde vormen van kanker.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
De arts geeft u de injectie in de bilspier of eventueel in de bovenarm (bij Sayana onderhuids in het bovenbeen of de buik).
Wanneer?
Bij gebruik als anticonceptie: het tijdstip waarop u het beste de eerste prikpil kunt laten toedienen, hangt af van de omstandigheden.
Als u niet eerder een anticonceptiepil heeft gebruikt, moet u de prikpil laten toedienen in de periode van de eerste tot vijfde dag na het begin van de menstruatie.
Bij eerder gebruik van
- de gewone anticonceptiepil: de prikpil het liefst op de dag na de laatste tablet van een strip laten toedienen. Op zijn laatst op de zevende dag na de laatste tablet, dus aan het einde van de stopweek. Als u een pil met 28 pillen per strip gebruikte: op de dag na de laatste tablet met werkzaam bestanddeel.
- de minipil met uitsluitend progestageenhormoon: Toediening direct na stoppen met de minipil.
- de implantatietablet: toediening op de dag van verwijdering van de implantatietablet.
Na een miskraam of abortus tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap, moet u de prikpil direct na de abortus of miskraam laten toedienen.
Na een miskraam of abortus tijdens de overige maanden van de zwangerschap moet u de prikpil binnen achttien dagen laten toedienen. Na een bevalling moet u de prikpil binnen vijf of achttien dagen laten toedienen. Dit is afhankelijk van het product dat u gebruikt.
Als de injectie later dan bovengenoemde tijdstippen wordt gegeven, moet u gedurende veertien dagen na injectie aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms, om er zeker van te zijn dat de prikpil voldoende betrouwbaar is.
De tweede prikpil kunt u het best acht weken na de eerste laten toedienen, om de kans op doorbraakbloedingen te vermijden. Wanneer u de derde en volgende prikpillen moet laten toedienen hangt af van het product dat u gebruikt. Bij sommige producten moet u de prikpil om de twaalf weken laten toedienen. Bij anderen is dit om de dertien weken.
Bij kanker: meestal krijgt u eerst een periode van 2-4 weken met een dagelijkse of wekelijkse injectie. Daarna krijgt u meestal 2 keer per week of 1 keer per maand een injectie.
Hoe lang?
- Bij gebruik als anticonceptie: u kunt de prikpil zo lang gebruiken als u wenst.
- Bij kanker: zolang als de arts dit voorschrijft.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Regelmatig
-
Doorbraakbloedingen (‘spotting'), vooral tijdens de eerste drie tot zes maanden. Deze kunt u verminderen door de tweede prikpil na acht weken te laten toedienen in plaats van na drie maanden. Drie op de vier vrouwen krijgen na zes maanden geen bloeding meer. Als u last van doorbraakbloedingen blijft houden, raadpleeg dan uw arts.
- De menstruatie komt meestal niet meteen terug, als u met dit middel bent gestopt. Dit kan vier tot twaalf maanden duren. U bent dus niet direct vruchtbaar als u stopt met het middel.
Soms
-
Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U kunt dit merken aan een toename van uw lichaamsgewicht. Uw bloeddruk kan iets stijgen. Het is zelden zo ernstig dat u met dit middel moet stoppen. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
-
Hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid, duizeligheid en stemmingswisselingen.
Zelden
-
N
ervositeit en slapeloosheid.
-
Ontsteking van de vagina, verhoogde afscheiding uit de vagina, gevoelige borsten en minder zin in vrijen.
Zeer zelden
-
Botontkalking. Na stoppen van het gebruik kan de botontkalking weer verminderen bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn. Vrouwen met osteoporose kunnen dit middel beter niet als anticonceptiemiddel gebruiken. In sommige gevallen krijgt u dit middel wel bij osteoporose: het is dan als aanvulling bij de behandeling van osteoporose met oestrogenen.
-
Leveraandoeningen. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
- Als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
Als u dit middel krijgt tegen kanker, dus in een hogere dosering, kunnen tevens de volgende bijwerkingen optreden.
Soms
- Bij herhaalde injectie in de bilspier: pijn op de injectieplaats of een abces. Dit is een holte gevuld met pus in de bilspier. Vraag dan aan uw arts of u kunt overstappen op de tabletten, zodat u geen injectie meer in de bilspier hoeft.
Zeer zelden
-
Overgevoeligheidsreacties. U kunt dan huiduitslag, galbulten of jeuk krijgen. In zeldzame gevallen ontstaat er koorts of een ernstige huidafwijking. Stop dan met het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor medroxyprogesteron. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
-
Trombose Dit kunt u herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst.
- Een soort aderontsteking. Dit voelt u op de huid als een pijnlijk, hard geworden bloedvat met rode huid erboven. Dit wordt ook wel tromboflebitits genoemd. Het wordt veroorzaakt door een bloedpropje. Waarschuw meteen uw arts als u dit merkt.
- Als u hart- of vaataandoeningen heeft: u kunt meer klachten krijgen. Neem dan contact op met uw arts.
-
Oogaandoeningen, zoals wazig zien en grauwe staar. Raadpleeg uw arts wanneer u hier last van krijgt.
-
Psychische klachten, zoals verwardheid, verminderde concentratie of slapeloosheid. Als u deze bijwerkingen opmerkt, neem dan contact op met uw arts of apotheker. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal weer als u stopt met het middel.
naar boven
Verboden
autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
U mag dit middel niet gebruiken tijdens de zwangerschap of als u binnenkort zwanger wilt worden. De prikpil is een betrouwbaar middel om zwangerschap te voorkomen. Maar er is altijd een zeer kleine kans dat u toch zwanger wordt. Gebleken is dat de prikpil gedurende de eerste maanden van een eventuele zwangerschap geen kwaad doet aan de baby.
U mag de hoge dosering tegen bepaalde vormen van kanker, niet gebruiken als u zwanger bent. U kunt voor het gebruik eventueel eerst een zwangerschapstest doen.
Borstvoeding
Bij gebruik als anticonceptie: Start pas zes weken na de bevalling met het gebruik van dit middel. Het wordt al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.
Bij kanker (hoge doseringen): overleg met uw arts als u borstvoeding wilt geven.
naar boven
Wisselwerking
Het medicijn waarmee de belangrijkste wisselwerking optreedt, is ritonavir, een middel gebruikt bij HIV-infectie. De hoeveelheid medroxyprogesteron in het bloed kan stijgen. Hierdoor kunnen de werking en de bijwerkingen sterker zijn. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
naar boven
Vergeten
Bij gebruik als anticonceptie
Gebruikt u de prikpil om de 12 weken en is de periode tussen twee injecties langer dan 89dagen? Dan moet u vóór toediening van de prikpil zeker weten dat u niet zwanger bent. U kunt daarvoor eerst een zwangerschapstest doen.
Gebruikt u de prikpil om de dertien 13 weken en is de periode tussen twee injecties langer dan 98 dagen? Dan moet u vóór toediening van de prikpil zeker weten dat u niet zwanger bent. U kunt daarvoor eerst een zwangerschapstest doen.
Na de toediening van de prikpil moet u gedurende veertien dagen aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms.
Bij kanker
Als u een afspraak in het ziekenhuis bent vergeten, bel dan meteen voor een nieuwe afspraak zodra u dit merkt.
naar boven
Stoppen
Bij gebruik als anticonceptie
u kunt met dit middel stoppen wanneer u wilt. Het is normaal dat na stoppen de menstruatie niet meteen terugkeert. Dit kan vier tot twaalf maanden duren. Raadpleeg uw arts als u zich zorgen maakt over het uitblijven van de menstruatie.
Bij kanker
u kunt niet zomaar stoppen met dit middel. Als u veel last heeft van bijwerkingen, overleg dan altijd met uw arts.
naar boven
Merk en soorten
Medroxyprogesteron is sinds 1958 internationaal op de markt en is op recept verkrijgbaar als injectie onder de merknamen Depo-Provera, Megestron en Sayana. Deze injecties wordt ook wel de ‘prikpil' genoemd. Maar er is ook een Depo-Provera injectie met hogere sterkte, die gebruikt kan worden bij kanker.
Medroxyprogesteron is ook op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Provera en als het merkloze Medroxyprogesteron.
Deze tekst gaat alleen over de injecties.
naar boven
Wat is het
Medroxyprogesteron is een vrouwelijk progestageenhormoon.
Progestageenhormonen hebben ongeveer een zelfde werking als het natuurlijke progesteron. Het regelt samen met oestrogeenhormonen de menstruatiecyclus. Het is vooral in de tweede helft van de cyclus actief om de baarmoeder geschikt te maken voor de innesteling van een bevruchte eicel. Bovendien houdt progesteron de baarmoeder in de juiste conditie tijdens een zwangerschap.
Vrouwen die oestrogeenhormonen gebruiken voor overgangsklachten of botontkalking, moeten deze combineren met progestageenhormoon, zoals medroxyprogesteron. Dit geldt alleen voor vrouwen die nog hun baarmoeder hebben. De combinatie met progestageenhormoon voorkomt dat het baarmoederslijmvlies bovenmatig gaat groeien en er mogelijk baarmoederkanker ontstaat.
Artsen schrijven dit middel voor bij abnormaal vaginaal bloedverlies, overgangsklachten, endometriose, stoornissen tijdens de menstruatiecyclus, menstruatieklachten en bij kanker.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
De arts kan u medroxyprogesteron op verschillende manieren voorschrijven, afhankelijk van de reden waarvoor u het gebruikt. Bij het continu gebruik neemt u elke dag één dosis. Bij een cyclisch gebruik neemt u gedurende een bepaalde periode van de menstruatiecyclus één dosis per dag. De eerste dag van de menstruatie noemt men over het algemeen 'dag 1'.
Het onderstaande is een voorbeeld, er kunnen redenen zijn waarom uw arts u een ander gebruik heeft voorgeschreven:
-
abnormaal vaginaal bloedverlies: de eerste keer 5 tot 10 dagen. Daarna gedurende twee tot drie cycli, van dag 16 tot en met dag 25;
-
overgangsklachten: gedurende 12 tot 14 dagen per cyclus van 28 dagen, gecombineerd met oestrogeenhormonen;
-
endometriose: continu gebruik elke dag;
-
kanker: continu gebruik elke dag van een hoge dosis gedurende langere tijd;
-
wegblijven van de menstruatie: van dag 19 tot en met dag 26, gecombineerd met oestrogeenhormonen.
Wanneer? Hoe lang?
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Regelmatig
- In het begin kunt u last krijgen van misselijkheid, hoofdpijn en gespannen borsten. Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan. Zo niet, neem dan contact op met uw arts en apotheker.
-
Doorbraakbloedingen (‘spotting'). Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan. Als u last blijft houden, raadpleeg dan uw arts. Soms is het nodig de dosering tijdelijk te verhogen.
-
Vermindering of stoppen van de menstruatie. Een enkele keer komt de menstruatie niet meteen terug als u met dit middel bent gestopt. Dit is vooral het geval na langdurig gebruik.
-
Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan uw bloeddruk iets stijgen. Het is zelden zo ernstig dat u met dit middel moet stoppen. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
-
Huidafwijkingen komen zelden voor, zoals bruine vlekken op de huid of huidirritatie onder invloed van zonlicht. Het komt meer voor bij vrouwen die tijdens de zwangerschap ook al last hadden van bruine vlekken op de huid, het zogenaamde zwangerschapsmasker. Als u hier last van heeft, raadpleeg dan uw arts.
Soms
-
Duizeligheid, slaperigheid, vermoeidheid, stemmingswisselingen, en depressiviteit.
-
Droge vagina, pijn bij het vrijen en minder zin in vrijen.
Zeer zelden
-
Leveraandoeningen. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
- Als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
-
Botontkalking. Na stoppen van het gebruik kan de botontkalking weer verminderen bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn. Vrouwen met osteoporose kunnen dit middel beter niet gebruiken.
tegen kankerZeer zelden
-
Overgevoeligheidsreacties. U kunt dan huiduitslag, galbulten of jeuk krijgen. In zeldzame gevallen ontstaat er koorts of een ernstige huidafwijking. Stop dan met het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor medroxyprogesteron. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
-
Trombose. Dit kunt u herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst.
- Een soort aderontsteking. Dit voelt u op de huid als een pijnlijk, hard geworden bloedvat met rode huid erboven. Dit wordt ook wel tromboflebitits genoemd. Het wordt veroorzaakt door een bloedpropje. Waarschuw meteen uw arts als u dit merkt.
- Als u hart- of vaataandoeningen heeft: u kunt meer klachten krijgen. Neem dan contact op met uw arts.
-
Oogaandoeningen, zoals wazig zien en grauwe staar. Raadpleeg uw arts wanneer u hier last van krijgt.
-
Psychische klachten, zoals verwardheid, verminderde concentratie of slapeloosheid. Als u deze bijwerkingen opmerkt, neem dan contact op met uw arts of apotheker. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal weer als u stop met het middel.
- Verhoging van de concentratie cholesterol in het bloed. Als u al een te hoog cholesterolgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
naar boven
Verboden
autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Gebruik dit middel NIET tijdens de zwangerschap. De veiligheid van progestageenhormonen in een hogere dosering dan in de anticonceptiepil tijdens de zwangerschap staat niet vast. Met name gebruik tijdens de eerste vier maanden heeft in zeldzame gevallen afwijkingen bij de baby veroorzaakt.
Borstvoeding
U kunt veilig borstvoeding geven, als u dit middel in de normale dosering gebruikt. Het wordt al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.
naar boven
Wisselwerking
Dit middel heeft een wisselwerking met ritonavir, een middel dat wordt gebruikt bij hiv-infectie. De hoeveelheid medroxyprogesteron in het bloed kan stijgen. Hierdoor zijn de werking en de bijwerkingen sterker. Raapleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dat u dit middel consequent op de voorgeschreven dagen slikt. Mocht u toch een dosis vergeten, neem dan contact op met uw arts. Neem geen dubbele dosering in.
naar boven
Stoppen
U kunt met dit middel stoppen wanneer u wilt. Overleg dit met uw arts. Na het stoppen krijgt u geen ontwenningsverschijnselen. U krijgt binnen enkele dagen een onttrekkingsbloeding.
Het komt voor dat na stoppen van het gebruik de menstruatie niet meteen terugkeert. Dit is vooral het geval na langdurig gebruik. Raadpleeg uw arts als u zich zorgen maakt over het uitblijven van de menstruatie.
naar boven
Merk en soorten
Medroxyprogesteron is sinds 1958 internationaal op de markt. Medroxyprogesteron is in tabletten op recept verkrijgbaar onder de merknaam Provera en als het merkloze Medroxyprogesteron.
Medroxyprogesteron is ook op recept verkrijgbaar in een injectie onder de merknaam Depo-Provera en Megestron. Deze tekst gaat alleen over de tabletten.
naar boven
Kies soort en sterkte. Vergelijk dan in het overzicht de bedragen.
Medicijnen met dezelfde werkzame stof hebben dezelfde werking. Medicijnen met een andere werkzame stof kunnen een ander effect hebben.
Zelfde werkzame stof
Medicijnen met dezelfde werkzame stof worden onder verschillende merken verkocht.
Andere werkzame stof
Raadpleeg altijd huisarts of apotheker als u van medicijn wilt veranderen!
