Veel mensen maken gebruik van alternatieve behandelwijzen voor de behandeling van lichamelijke en psychische klachten. ‘Alternatief’ wil zeggen dat het niet tot de reguliere geneeskunde behoort. Het betekent ook dat de werkzaamheid van deze methoden of middelen nooit is aangetoond. Een ander woord hiervoor, dat enigszins in onbruik is geraakt, is ‘kwakzalverij’.
Dat woord wordt nog wel gebruikt voor behandelwijzen die niet alleen nutteloos zijn, maar die de patiënt ook schade kunnen berokkenen. Dat kan schade zijn met betrekking tot zijn genezingsproces, zijn gezondheid in het algemeen, of financiële schade. De populariteit van alternatieve behandelwijzen is de laatste decennia toegenomen en sommige worden zelfs vergoed door ziektekostenverzekeraars.
- Massage
- Een zachte massage kan een alternatieve geneeswijze zijn voor stressgerelateerde klachten zoals spanningshoofdpijn.
Hoewel tot dusver van geen enkele alternatieve behandelwijze kon worden aangetoond dat er echt ziekten mee te genezen zijn, ervaren veel mensen toch een duidelijke vermindering van hun klachten na een alternatieve behandeling. Dit heeft voor een deel te maken met het feit dat de meeste ziekelijke aandoeningen op den duur vanzelf genezen en voor een deel berust het op het zogenoemde placebo-effect. Hieronder verstaan we het verschijnsel dat zogenaamd therapeutische handelingen of middelen toch enig positief effect op de klachten van een zieke kunnen hebben, zonder dat hieraan een specifieke geneeskracht is toe te schrijven. Voorwaarde is dat de zieke wel een zekere verwachting van de therapie heeft en vertrouwen heeft in de behandelaar. Het effect betreft vrijwel uitsluitend subjectieve klachten zoals pijn, vermoeidheid, slechte eetlust en algemeen welbevinden, en is vaak tijdelijk. Ziekten zijn met een placebobehandeling niet te genezen. Het placebo-effect speelt overigens ook in de reguliere geneeskunde een rol.
De meeste alternatieve genezers claimen dat ze de hele persoon behandelen in plaats van alleen de klachten van de aandoening. Ze zeggen dat er evenzeer rekening wordt gehouden met iemands levensstijl en persoonlijkheid als met zijn klachten en medische voorgeschiedenis. Ze besteden vaak meer tijd en aandacht aan de patiënt dan regulier werkende artsen. Dat zou wellicht mede de populariteit van deze behandelwijzen kunnen verklaren.
Er zijn veel soorten alternatieve behandelwijzen. Hieronder volgt een korte beschrijving van de voornaamste. Als u een alternatieve behandeling gaat volgen, licht u uw huisarts en behandelend specialist dan in over de eventuele medische behandelingen die u in het alternatieve circuit ondergaat (en omgekeerd). Alternatieve behandelingen kunnen gevaarlijk zijn wanneer daardoor een noodzakelijke reguliere behandeling wordt uitgesteld of helemaal niet wordt gegeven. Dit heeft al vaak tot ernstige complicaties geleid, soms zelfs met dodelijke afloop.