Vergroting van een deel van de aorta door een verzwakking van de vaatwand
Als een deel van een slagaderwand zwakker wordt, kan dat deel door de bloeddruk in de slagader gaan uitzetten. Het uitgezette deel van de slagader wordt een aneurysma genoemd.
Een aneurysma kan in elke slagader van het lichaam optreden, maar de aorta, de belangrijkste slagader van het lichaam, wordt het vaakst getroffen. Ruim 90 procent van alle aorta-aneurysma’s treedt op in de buik, onder de nieren. Dit type aneurysma zit soms in de familie. Een aorta-aneurysma kan ook in de borst ontstaan. De kans op een aneurysma neemt toe met het ouder worden. De kwaal treedt vooral op bij mannen boven de 65 jaar.
Aneurysma’s in de aorta geven gewoonlijk geen klachten, maar grotere kunnen plaatselijke pijn veroorzaken. Hoe groter het aneurysma, des te groter is de kans op een scheur van het aneurysma zelf, die tot een inwendige bloeding kan leiden en snel dodelijk kan zijn. Bij sommige aorta-afwijkingen scheurt de binnenste laag van de slagader los van de buitenlaag, zodat er bloed tussen de twee lagen kan komen; dit wordt dissectie genoemd en treedt voornamelijk in de borstkas op.
De oorzaak van de meeste aneurysma’s is onbekend, maar ze komen vaak in combinatie met atherosclerose (Atherosclerose) voor, een aandoening waarbij vetten zich op de slagaderwand afzetten. De kans op atherosclerose neemt toe door bepaalde gewoonten zoals roken, vette voeding, overgewicht en te weinig beweging. Aneurysma’s komen vaker voor bij mannen en bij mensen met hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)).
Heel soms veroorzaakt een verwonding of een aangeboren zwakte van de slagaderwand het ontstaan van een aneurysma. Zo kan de zeldzame erfelijke ziekte van Marfan (Syndroom van Marfan) bij jongvolwassenen tot de vorming van een aneurysma in de borstholte leiden.
De klachten hangen af van de plaats en ontwikkelen zich meestal als het aneurysma dreigt te scheuren. De belangrijkste klachten bij een aneurysma in de buik zijn:
- rugpijn die naar de buik en liezen kan uitstralen;
- een kloppend gevoel in de buik.
Een aneurysma in de borst kan leiden tot klachten zoals:
- pijn in de borst of hoog in de rug tussen de schouderbladen (bij dissectie);
- flink hoesten en hijgen;
- moeilijk slikken en schorheid.
Als u deze klachten hebt, moet u met spoed medische zorg zoeken.
Soms ontstaat er een bloedstolsel door een dissectie, waardoor de bloedstroom door de aorta wordt bemoeilijkt. Het losgeraakte deel van de slagaderwand kan slagaders die van de aorta aftakken, blokkeren. In de buik kunnen dergelijke afsluitingen tot een beperking van de bloedstroom naar darmen, nieren of ruggenmerg leiden. Als de wandloslating in de borst ligt, kunnen slagaders die naar hals of armen leiden, worden afgesloten.
Als de bloeddruk in de aorta groter is dan de sterkte van de wand, kan een aneurysma scheuren, waardoor bloed uit het bloedvat lekt en de pijn erger wordt. Als de vaatverscheuring plotseling optreedt, voelt u mogelijk hevige pijn, gevolgd door verlies van bewustzijn, een snelle pols en shock (Shock (Hart en bloedvaten)). Zonder directe medische zorg zal een aneurysmaverscheuring (‘gebarsten aneurysma’)meestal dodelijk zijn.
- Aneurysma
- Een deel van de slagaderwand bij een plaque is zwak geworden en gaat oprekken door de druk van het bloed in de slagader.
- Verzwakte, uitstulpende slagaderwand
- Plaque
- Aneurysma dissecans
- Bij een aneurysma dissecans komt de binnenwand van de slagader los van de buitenwand. In het valse kanaal tussen de wanden dringt vervolgens bloed binnen.
- Buitenwand
- Scheur in de binnenwand
- Bloed in vals kanaal
- Plaque
Als er geen klachten zijn, kan een aneurysma bij een algemeen medisch onderzoek worden ontdekt als de arts een zwelling in de buik voelt. Soms wordt het aneurysma ontdekt op een röntgenfoto die werd gemaakt vanwege een andere aandoening. In sommige gevallen worden mannen boven de 65 speciaal gecontroleerd op een aorta-aneurysma. Als er een aneurysma aanwezig is, kan de diameter van de aorta regelmatig met echografie (Echografie (echoscopie)) worden gecontroleerd om te kijken of het aneurysma groeit. Met CT-scanning (-scannen) of MRI () kunnen de getroffen slagaders nauwkeuriger worden onderzocht.
Een aneurysma kan operatief worden behandeld door de slagader te repareren voordat het aneurysma scheurt. De arts beslist op grond van uw leeftijd, algemene gezondheidstoestand en de locatie en afmeting van het aneurysma (meestal groter dan 5,5 cm doorsnee) of een operatie noodzakelijk is. Bij een groot aneurysma wordt in het verzwakte deel van de slagaderwand een kunstbloedvat geplaatst. Dit kan via een (buik)operatie, maar tegenwoordig ook via de bloedvaten in de lies, de zogenoemde endoprothese-operatie. Om complicaties te vermijden in de periode waarin u op de operatie wacht, krijgt u soms bètablokkers (Bètablokkers). Bij een gebarsten of scheurend aneurysma moet onmiddellijk worden geopereerd.
Als het aneurysma eenmaal behandeld is, helpen voeding met weinig vet en het regelmatig bewegen, maar vooral het stoppen met roken de voortgang van atherosclerose te vertragen en daarmee de kans op nieuwe aneurysma’s te verminderen.
Een dissectie ontstaat door verscheuren van de middenlaag van de aorta. Soms moet direct operatief worden ingegrepen. Zonder operatie zal het tot een zogenoemd ‘aneurysma dissecans’ leiden.
Operatief ingrijpen bij een aneurysma biedt goede vooruitzichten op herstel als het aneurysma nog niet gebarsten of gescheurd is. Als het aneurysma barst of scheurt, overleeft 15 tot 30 procent van de mensen dit, afhankelijk van de locatie en de slagader die getroffen is en de snelheid waarmee een ziekenhuis bereikt kan worden.
- Leeftijd
- Komt vaker voor boven 65 jaar
- Zit soms in de familie
- Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
- Geslacht
- Komt vaker voor bij mannen
- Erfelijkheid
- Zit soms in de familie
- Leefwijze
- Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
