Verkeerde interpretatie van de lichaamsomvang die resulteert in langdurig weigeren te eten en ernstig gewichtsverlies
Mensen met anorexia nervosa hebben een verkeerde opvatting over hun uiterlijk en omvang en zijn ervan overtuigd dat ze dik zijn, ondanks alle bewijzen van het tegendeel. Ze nemen maatregelen om af te vallen, zoals diëten volgen, zwaar sporten, overgeven en laxeermiddelen slikken. Ze gaan vaak zeer ver in het verbergen van deze strategieën en het gewichtsverlies voor hun omgeving.
De aandoening kan veranderingen in de hormoonhuishouding veroorzaken die invloed hebben op menstruatie en groei. In ernstige gevallen wordt het gewichtsverlies levensbedreigend.
Anorexia komt vooral in de westerse wereld voor, met name in de sociaal-economisch gezien hogere en middenklasse. Meestal gaat het om meisjes tussen twaalf en achttien jaar. In Nederland heeft ongeveer 1 procent in deze leeftijdsgroep de aandoening, die ook bij steeds meer jongens en jongere kinderen begint voor te komen. Aangezien veel mensen in hun leven wel een periode van (soms rigoureus) afvallen doormaken, meestal van voorbijgaande aard, is niet helemaal duidelijk hoeveel mensen de aandoening hebben. Anorexia in een milde voorbijgaande vorm wordt vaak niet ontdekt. Anorexia nervosa komt in sommige families meer voor en kan gerelateerd zijn aan boulimie.
De oorzaak van anorexia is niet bekend, maar sociale factoren spelen er zeker een grote rol bij. Anorexia nervosa ontstaat soms na het volgen van een afslankdieet. Het enorme belang dat in de westerse cultuur aan een slank lichaam wordt gehecht, leidt ertoe dat veel mensen met een normaal postuur onnodig een dieet volgen, vaak door gebrek aan zelfvertrouwen. Kinderen (vooral meisjes) in de adolescentie zijn zich al vroeg van deze normen bewust en eten vaak bewust weinig om het ideale uiterlijk te handhaven. Soms wordt de aandoening door stress of een depressie in gang gezet.
Anorexia komt vooral voor bij jonge mensen die onder druk van de familie staan om te presteren. De tiener kan dan de zeggenschap over een stuk van zijn leven behouden door te weigeren te eten (gevecht om de autonomie). Anorexia kan een beroepsziekte worden genoemd bij modellen en (ballet)dansers.
- Vermagering bij anorexia
- De uitstekende schouderbladen en ruggengraat bij deze persoon met anorexia zijn een teken van het extreme gewichtsverlies bij deze aandoening.
Bijna iedereen probeert wel eens wat af te vallen, en vooral tieners willen graag slank zijn. Normaal dieet houden is echter iets anders dan langdurig te weinig eten. De symptomen en gedragspatronen in het begin van de aandoening zijn:
- Niet willen eten, ondanks de honger, vooral geen calorierijk voedsel;
- Vreetbuien, omdat het lichaam het hongeren niet meer uithoudt, gevolgd door braken;
- Dwangmatig bezig zijn met eten;
- Veel bezig zijn met lichaamsomvang en gewicht;
- Gewichtsverlies dat door slobberige kleding wordt verhuld;
- Ervan overtuigd zijn te dik te zijn;
- Gebruik van eetlustremmers en laxeermiddelen;
- extreem veel sporten.
Als complicatie kan een depressie ontstaan. Deze kan leiden tot zelfbeschadigingen zelfmoordpogingen (zie Zelfmoordpoging of zelfmoord). De lichamelijke symptomen kunnen geleidelijk gedurende weken of maanden tevoorschijn komen en worden steeds extremer. Hiertoe behoren:
- Extreem gewichtsverlies;
- Verdwijnen van spiermassa;
- Opgezette enkels;
- Fijn lang lichaamshaar op romp en ledematen;
- Uitblijven van menstruatie (zie Amenorroe).
Als anorexia voor of in het begin van de puberteit ontstaat, kan de ontwikkeling van de volwassen geslachtskenmerken vertragen of stoppen.
Extreem gewichtsverlies kan leiden tot verstoring van het chemisch evenwicht in het bloed, afname van de botdichtheid (zie Osteoporose), chronisch hartfalen en uiteindelijk de dood.
Iemand met anorexia wil meestal niet toegeven dat er een probleem is. Ook zullen anorexiapatiënten hun uiterste best doen hun obsessie voor voedsel verborgen te houden. Vaak is een ouder of vriend de eerste die ongerust wordt en naar de dokter gaat. De dokter zal de patiënt onderzoeken om de mate van gewichtsverlies te bepalen en andere stoornissen uit te sluiten, zoals een spijsverteringsziekte of kanker. Hij kan bloedonderzoek laten uitvoeren om te zien of de bloedchemie uit balans is. Hij zal ook naar onderliggende of geassocieerde psychische stoornissen zoals depressie kijken.
Behandeling is vaak moeilijk doordat de patiënt niet toegeeft ziek te zijn. Als iemand erg is afgevallen of als de patiënt zichzelf in gevaar brengt, kan ziekenhuisopname volgen.
In minder ernstige gevallen vindt de behandeling thuis plaats onder supervisie van de arts. Er wordt een normaal streefgewicht vastgesteld en het gewicht wordt geregeld gecontroleerd. De patiënt kan een gesprek met een diëtist hebben.
In het ziekenhuis moet iemand met anorexia soms in bed blijven, terwijl de eetgewoonten worden bijgesteld tot een streefgewicht is bereikt. Thuis kan een gezinslid of vriend het dieet van de patiënt op een rustige, ondersteunende manier in de gaten houden.
Mensen met anorexia krijgen meestal psychotherapie, zoals cognitieve therapie om een realistischer zelfbeeld te bewerkstelligen, of gedragstherapie om abnormaal gedrag te corrigeren. Ook kunnen antidepressiva worden gegeven.
Ongeveer 20 procent van de mensen met anorexia herstelt na behandeling volledig, maar evenveel mensen blijven ernstig ziek. Zelfs als het streefgewicht is bereikt, moet dit met professionele hulp gehandhaafd blijven.
Bij de overige 60 procent blijft de aandoening bestaan, maar wisselt deze in ernst. De symptomen kunnen bij stress terugkeren. Vreetbuien kunnen een onderdeel zijn van de stoornis, meestal in het begin van de stoornis door sterk hongeren. Ongeveer 5 procent van de mensen met anorexia overlijdt door ondervoeding of zelfdoding.
- Leeftijd
- Ontwikkelt zich meestal in het begin van de adolescentie
- Komt in sommige families meer voor
- Sociale druk om slank te zijn is een risicofactor
- Geslacht
- Komt meer voor bij vrouwen
- Erfelijkheid
- Komt in sommige families meer voor
- Leefwijze
- Sociale druk om slank te zijn is een risicofactor
