Geneesmiddelen om misselijkheid en braken te voorkomen of te genezen
- prochloorperazine
- droperidol
- granisetron
- ondansetron
- tropisetron
- dronabinol
- aprepitant
- gember
- scopolamine (pleister)
Antibraakmiddelen (anti-emetica) worden toegepast om misselijkheid en braken, veroorzaakt door stimulatie van het braakcentrum in de hersenen, tegen te gaan. De middelen onderdrukken de signalen die binnenkomen in en uitgaan van het braakcentrum. Ze worden gebruikt ter preventie en verlichting van misselijkheid en braken ten gevolge van reisziekte(zie Bewegingsziekte, Bewegingsziekte), migraine (Migraine), de ziekte van Ménière (Ziekte van Ménière) en ontsteking van het evenwichtsorgaan(zie Labyrintitis, Ziekte van Ménière). Ook tijdens chemotherapie bij kanker (Geneesmiddelen tegen kanker) en bij misselijkheid na operaties (Algehele anesthesie (procedure)) bieden ze uitkomst. Bij zeer ernstig zwangerschapsbraken(zie Hyperemesis, Hyperemesis) worden ze ook voorgeschreven.
Wie iets wil gaan gebruiken tegen braken om andere redenen dan reisziekte, vraagt eerst advies aan apotheker of arts. Deze laatste kan de oorzaak opsporen en de juiste keuze van behandeling maken. Gebruik tijdens zwangerschap geen antibraakmiddel zonder medisch advies.
De belangrijkste stoffen die in de hersenen het braakcentrum prikkelen zijn: histamine, dopamine en serotonine. De antibraakmiddelen grijpen hierop aan: antihistaminica, fenothiazinen en serotonineantagonisten. Andere middelen zijn metoclopramide en pleisters met scopolamine. Meestal worden ze oraal toegediend; bij braken als zetpil, of, als het braken uitzonderlijk hevig is, via een injectie of een infuus.
Antihistaminica worden bij voorkeur voorgeschreven bij de ziekte van Ménière, labyrintitis en om reisziekte te voorkomen. Bijwerkingen zijn sufheid, wazig zien, droge mond en moeizaam plassen. Ook kunnen ze de rijvaardigheid beïnvloeden. Meclozine blijkt tijdens de zwangerschap relatief veilig.
Deze middelen worden toegepast bij ernstig zwangerschapsbraken en bij braken na een operatieve ingreep. Mogelijke bijwerkingen zijn sufheid, duizeligheid, onrust, spierspasmen en tremoren (trillen).
Deze middelen worden hoofdzakelijk gebruikt bij braken ten gevolge van chemotherapie en na operaties die veel misselijkheid geven, zoals operaties voor correctie van scheelzien en buikoperaties. Serotonineantagonisten werken zeer effectief. De inname start enkele uren voordat de chemotherapie begint en wordt tot een uur na de laatste toediening van de chemokuur voortgezet. De serotonineantagonisten hebben milde bijwerkingen, zoals hoofdpijn en obstipatie.
Metoclopramide wordt gebruikt bij misselijkheid en braken ten gevolge van chemotherapie en bij migraine. Na toediening van een hoge dosis kunnen een enkele keer bijwerkingen optreden, zoals spierspasmen in de tong of in het gelaat.
Domperidon dringt niet door in het centrale zenuwstelsel, waardoor de bij metoclopramide genoemde bijwerkingen niet optreden. Domperidon wordt om die reden als voorkeurspreparaat bij misselijkheid bij parkinsonpatiënten gebruikt. Het middel is uitsluitend oraal of als zetpil toe te dienen.
overige middelen Scopolamine (Scopodermpleister) wordt voorgeschreven bij misselijkheid ten gevolge van de ziekte van Ménière, bij labyrintitis en ter preventie bij ernstige bewegingsziekte zoals zeeziekte. Bijwerkingen zijn een droge mond, moeilijk plassen, sufheid en duizeligheid. Neem het middel niet als u moet rijden of machines moet bedienen. Aprepitant is een middel dat bij erge vormen van braken door cytostatica wordt toegepast. Dronabinol is een bestanddeel van cannabispreparaat. Het wordt eveneens een enkele keer toegepast bij braken door cytostatica.