Middelen die de darmpassage vertragen of de waterdoorlaatbaarheid van de darmwand beïnvloeden
- codeïne
- loperamide(-oxide)
- Bran
- psylliumzaad (plantago ovata)
- sterculagom
- zemelen
Dit zijn middelen ter bestrijding van diarree (Diarree), ofwel frequent verlies van dunne waterige ontlasting. Ze worden gebruikt tegen acuut optredende diarree, maar ook bij chronische diarree ten gevolge van darmafwijkingen, zoals diverticulose (Diverticulose) of het prikkelbaredarmsyndroom (Prikkelbaredarmsyndroom).
Meestal geneest een acuut optredende diarree binnen 48 uur vanzelf en is geen behandeling nodig. Dan volstaat veel drinken om het vochtverlies te compenseren. Bij zuigelingen en jonge kinderen bestaat kans op uitdroging en kunnen orale rehydratieoplossingen nodig zijn (Orale rehydratievloeistoffen). Als de diarree langer dan 48 uur duurt, is het raadzaam de huisarts te raadplegen. Geef nooit antidiarreemiddelen aan kinderen. Bij veel vochtverlies is een orale rehydratieoplossing (Orale rehydratievloeistoffen) eerste keus.
Het belangrijkste antidiarreemiddel is loperamide. De volumevergroters worden vooral gebruikt bij patiënten die een darmstoma hebben om de ontlasting wat dikker te maken en een enkele keer ook bij diarree. Ze moeten met veel water worden ingenomen om obstipatie te vermijden. Diarree kan ook door bacteriën of virussen ontstaan. We spreken dan van infectieuze diarree, in de volksmond meestal voedselvergiftiging of reizigersdiarree genoemd. Raadpleeg bij bloederige diarree altijd direct een arts.
Loperamide en andere opioïden vertragen de spierwerking van de darmen. De passage van de ontlasting wordt zodoende vertraagd en de absorptie van water uit de darminhoud neemt toe. De meeste opioïden worden voor pijnbehandeling gebruikt en hebben verstopping als bijwerking. Van deze bijwerking wordt dus bij deze toepassing van opioïden gebruikgemaakt. De ‘echte’ opioïden zijn alleen op recept verkrijgbaar, loperamide is vrij verkrijgbaar, omdat het niet verslavend werkt.
Deze middelen absorberen water en zorgen zo voor volumevergroting van de ontlasting en voor een vertraagde passage. Volumevergroters worden gegeven als de darmactiviteit langdurig moet worden gereguleerd, bijvoorbeeld na een operatie waarbij een darm(gedeelte) verwijderd is en er al dan niet een (tijdelijk) stoma is aangelegd(zie Colectomie, Colectomie (behandeling)) of bij chronische diarree ten gevolge van diverticulose. Ze worden vooral gebruikt als laxeermiddel. De meeste worden gegeven in poedervorm, in korrels of capsules.
Volumevergroters mogen niet worden gecombineerd met loperamide of andere opiaten, vanwege darmobstructie. Drink bij gebruik van volumevergroters veel water.
Toxische en andere stoffen, zoals schadelijke micro-organismen, worden door adsorbentia vastgehouden. De schadelijke stoffen worden dan samen met het adsorbens uitgescheiden. Evenals volumevergroters worden adsorbentia gebruikt om de consistentie en de frequentie van de ontlasting te reguleren, meestal bij lichte vormen van diarree. Adsorberende kool wordt het meest gebruikt, hoewel de werkzaamheid ervan bij diarree nooit is aangetoond. Het wordt vooral bij bepaalde vergiftigingen nog toegepast.
