Middelen die worden gebruikt om de gewrichtsschade bij chronische ontsteking tegen te gaan of te stoppen
- sulfasalazine (salazopyrine)
- methotrexaat
- leflunomide
- infliximab
- etanercept
- adalimumab
- anakinra
- hydroxychloroquine
- prednison
- azathioprine
- ciclosporine
- cyclofosfamide
Antireumatica remmen of stoppen de voortgang van chronische ontstekingsziekten van gewrichten en bindweefsel. Al in een vroeg stadium van de ziekte treedt deze schade op waardoor ze in een zo vroeg mogelijk stadium worden voorgeschreven door specialisten bij reumatoïde artritis (RA, Reumatoïde artritis), een aandoening waarbij de gewrichten stijf, pijnlijk en gezwollen raken. Deze middelen worden vaak in combinatie gebruikt met een NSAID (
NSAID’s
).
Aangenomen wordt dat antireumatica hun werking te danken hebben aan het feit dat ze de afweerreactie van het immuunsysteem onderdrukken, maar het precieze werkingsmechanisme is niet bekend. De meeste middelen moeten minimaal vier tot zes weken gebruikt worden voordat enig resultaat merkbaar is.
Tegenwoordig wordt beginnende RA zo vroeg mogelijk behandeld in verband met gewrichtsschade die al in een zeer vroeg stadium kan ontstaan. De reumatoloog zal meestal starten bij de mildere vorm met sulfasalazine (salazopyrine). Dit middel wordt vaak als eerste gebruikt in een opklimmende dosering tot gemiddeld 2- 3 gram per dag. Over het algemeen wordt dit goed verdragen, wel kan er een tekort aan witte bloedlichaampjes ontstaan. De behandelend arts zal dit regelmatig controleren door middel van bloedonderzoek. Bij onvoldoende resultaat of bij meer actieve RA zal worden gestart met methotrexaat.
Methotrexaat wordt eenmaal per week gegeven, oraal of per injectie onder de huid. Het heeft een gunstige verhouding tussen werking en bijwerkingen. Ook hierbij wordt regelmatig bloedonderzoek verricht, waarbij speciaal wordt gelet op de leverfunctie.
In zeldzame gevallen kan een ernstige vorm van longontsteking voorkomen. Daarom zal de behandelend arts altijd een consult aan de longarts vragen voor starten met deze therapie. Methotrexaat wordt gecombineerd gegeven met Foliumzuur aangezien dit de kans op bijwerkingen vermindert.
Leflunomide is een relatief nieuw antireumamiddel. De belangrijkste bijwerkingen zijn diarree, leverproblemen en verhoogde bloeddruk.
TNF-alfa is een belangrijk ontstekingsbevorderend eiwit. Recent zijn middelen ter beschikking gekomen die de werking van TNF-alfa blokkeren en daardoor reumatoïde artritis krachtig bestrijden. Adalimumab wordt eenmaal per twee weken als onderhuidse injectie gegeven, Etanercept wordt tweemaal per week of eenmaal per week in de dubbele dosis als onderhuidse injectie gegeven, terwijl infliximab tweemaandelijks via een infuus wordt toegediend. Als bijwerking kunnen allergische reacties optreden en een verhoogde gevoeligheid voor infecties; vooral opvlammen van tuberculose is berucht. Omdat de behandeling duur is en ook niet risicoloos, worden deze middelen gereserveerd voor ernstig zieke patiënten.
Dit zijn middelen die de afweerreacties van het eigen lichaam minder hevig doen verlopen door onderdrukking van de werking van witte bloedcellen. Hiertoe behoren azathioprine, ciclosporine, cyclofosfamide. Zij worden gebruikt bij de behandeling van reumatoïde artritis, maar door de vele bijwerkingen worden ze vrijwel alleen gegeven bij (ernstige) vormen die niet goed reageren op andere middelen.
Hydroxychloroquine is een antimalariamiddel (Antimalariamiddelen) dat ook wordt gebruikt tegen reumatoïde artritis en systemische lupus erythematodes (Systemische lupus erythematosus (SLE)). Hydroxychloroquine werkt vooral bij lichtere vormen van reumatoïde artritis. Bijwerkingen kunnen hoofdpijn en maagklachten zijn. Bloedonderzoek is bij dit middel niet nodig.
Prednison wordt gebruikt bij veel ziekten waarbij een ontsteking in het spel is. Een van de belangrijkste bijwerkingen is botontkalking, waardoor vaak preventieve maatregelen nodig zijn.
Wie een antireumaticum gebruikt, moet bij enig teken van een infectie, zoals een zere keel met koorts, of bij ongewone bloedingen, direct een arts waarschuwen.