Ernstige longaandoeningen door inademing van asbest in het verleden
Asbest bestaat uit vezelachtige minerale silicaten die bij inademing ernstige longbeschadiging met littekenvorming (zie Longfibrose, Longfibrose) kunnen veroorzaken. Men spreekt dan van asbestose. Zelfs een kleine hoeveelheid asbest kan tientallen jaren later tot problemen leiden, maar hoe sterker de blootstelling, des te hoger is het risico. De schade door asbest is onomkeerbaar, en voorkomen van blootstelling aan het stof is zeer belangrijk. Het gezin van degene die aan asbest wordt blootgesteld, loopt ook risico, doordat vezels van de werkplek op de kleding mee naar huis kunnen worden genomen. Hoe vaker en langer iemand met asbest in aanraking is geweest, des te groter is de kans om een asbestgerelateerde ziekte te krijgen.
Asbest mag niet meer worden gebruikt. Er kan echter een periode van wel vijftig jaar tussen de eerste blootstelling en het ontstaan van de ziekte liggen, waardoor ondanks de huidige veiligere manier van werken het aantal mensen met asbestgerelateerde ziekten nog steeds stijgt.
Asbestvezels zijn naaldvormig. Ze dringen daardoor bij inademing het longweefsel binnen. De vezels zetten een reactie van de witte bloedlichaampjes in de longen in werking, die proberen de vezels op te nemen. De witte bloedlichaampjes worden echter door de vezels vernietigd, en er kunnen ontstekingen en uiteindelijk verlittekening van het longweefsel optreden.
Asbestvezels worden in drie typen verdeeld: witte, blauwe en bruine, die alle gevaarlijk zijn. Witte asbest werd voor commerciële doeleinden het meest gebruikt. Blauwe en bruine asbest zijn minder algemeen, maar zijn bijzonder gevaarlijk en geven de grootste kans op asbestgerelateerde ziekten.
Het inademen van asbestvezels kan tot drie typen ziekten leiden: asbestose, diffuse pleurale verdikking en mesothelioom of kanker van de pleura (borstvlies). Vaak komen meerdere typen bij dezelfde persoon voor.
Bij deze aandoening bevinden zich wijdverbreide fijne littekens in het longweefsel (longfibrose). De ziekte kan zelfs nog voortschrijden als er geen blootstelling aan asbest meer is. Asbestose ontwikkelt zich vooral bij mensen die sterk aan asbest blootgesteld zijn geweest, zoals degenen die in de asbestindustrie hebben gewerkt en zij die regelmatig met asbestbevattend isolatiemateriaal omgingen. De periode tussen de eerste blootstelling aan asbest en het ontstaan van de klachten duurt over het algemeen ten minste twintig jaar. De voornaamste klacht is toenemende kortademigheid bij inspanning. Andere symptomen zijn een droge hoest en verbrede vingertoppen (trommelstokvingers, bolle nagels en horlogeglasnagels)(zie Afwijkingen van de nagels) en een blauwige huidskleur door zuurstofgebrek in het bloed.
Verdikking van het borstvlies kan zich ontwikkelen na slechts een korte blootstelling aan asbest. De aandoening geeft gewoonlijk geen duidelijke klachten en wordt over het algemeen pas ontdekt als om andere redenen een röntgenfoto wordt gemaakt. In sommige gevallen is de verdikking echter ernstig en wijdverbreid en kunnen de longen zich niet meer goed uitzetten, wat kortademigheid veroorzaakt.
Dit is een kwaadaardig gezwel van de pleura (de vliezen van het borstvlies) of minder vaak het hartzakje of het buikvlies. Mesothelioom ontstaat het meest door werken met blauw of bruin asbest. Het kan dertig tot vijftig jaar duren na de eerste blootstelling voordat de symptomen verschijnen. Mesothelioom in de pleura veroorzaakt gewoonlijk pijn op de borst en kortademigheid. Een mesothelioom in het buikvlies kan darmobstructie veroorzaken, wat tot maagpijn, overgeven en gewichtsverlies kan leiden.
- Asbestvezel in de longen
- Asbestvezels worden in de longen door witte bloedlichaampjes opgenomen, die door de vezels worden vernietigd. Hierdoor ontstaan littekens in de longen, wat asbestose heet.
- Asbestvezel
- Wit bloedlichaampje
Mensen met een asbestgerelateerde ziekte hebben een grote kans op longkanker. Bij degenen die roken en een asbestgerelateerde ziekte hebben, is de kans op longkanker 75 tot 100 maal zo groot als bij niet-rokende mensen. Asbestgerelateerde ziekten vergroten ook de vatbaarheid voor andere longaandoeningen, zoals tuberculose en COPD
.
Als uw huisarts of bedrijfsarts een asbestgerelateerde ziekte vermoedt, zal hij u verwijzen naar een longarts. Die zal verder informeren naar uw beroep en arbeidsverleden. De ziekte wordt meestal gesteld met een röntgenfoto van de borst om naar verdikking van het borstvlies te kijken.
De arts kan ook de borst beluisteren naar abnormale geluiden en een longfunctietest laten uitvoeren. Een monster van het slijm van de longen kan op de aanwezigheid van asbestvezels worden onderzocht. Als een mesothelioom wordt vermoedt, kan een CT-scan of MRI-scan worden gemaakt. Om de aanwezigheid van een mesothelioom te bevestigen, kan onder plaatselijke verdoving een biopsie van de pleura worden genomen voor onderzoek op kankercellen.
Er is geen behandeling voor asbestgerelateerde ziekten. Verdere blootstelling aan asbestvezels verergert de ziekte en moet zo snel mogelijk worden voorkomen. Als u asbestose hebt, kan zuurstoftherapie (Zuurstoftherapie (behandeling)) tegen de benauwdheid worden voorgeschreven. Drainage van pleuravocht kan verlichtend zijn bij kortademigheid. In een enkel geval is longtransplantatie een mogelijkheid. Diffuse pleurale verdikking hoeft niet te worden behandeld, omdat de aandoening zelden ernstige klachten veroorzaakt. Mesothelioom kan nog steeds niet worden behandeld, maar radiotherapie ofwel bestraling kan de pijn verlichten.
De enige manier om een asbestgerelateerde ziekte te voorkomen, is de blootstelling aan asbestvezels op de werkplek en thuis te minimaliseren. Sinds de jaren zeventig is het gebruik van asbest verboden. De meeste gevallen van asbestgerelateerde ziekten vinden hun oorsprong voor die tijd. Als u werkzaamheden aan een ouder huis uitvoert, moet u op asbest letten en het, als u het vindt, door de gemeente laten verwijderen.
Ongeveer 40 procent van de mensen met asbestose of diffuse pleurale verdikking overlijdt uiteindelijk aan longkanker; roken vergroot het risico op longkanker nog meer. Slechts weinig mensen met asbestgerelateerd mesothelioom overleven langer dan twee jaar na het stellen van de diagnose.
- CT-scan van mesothelioom
- De long links is geheel door een mesothelioom omgeven, dat uit een grote hoeveelheid verdikt pleuraweefsel bestaat.
- Samengedrukte long
- Mesothelioom
- Normale long
- Wervelkolom
- Ribben
- Leeftijd
- Zeldzaam onder de 40 jaar; neemt toe met de leeftijd
- Komt meer voor bij mannen door de grotere kans op een beroepsziekte
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Komt meer voor bij mannen door de grotere kans op een beroepsziekte
- Leefwijze
- Komt meer voor bij mannen door de grotere kans op een beroepsziekte
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
