Bepaalde klachten komen vaak voor in de laatste stadia van een terminale ziekte. De meest frequente zijn pijn, een droge mond, misselijkheid, angst en kortademigheid. Over het algemeen zijn die klachten te bestrijden met geneesmiddelen of met aanvullende therapie, waarbij begeleiding door professionele zorgverleners vaak nodig is. Er zijn echter ook praktische maatregelen die de verzorger zelf kan nemen om het iemand zo comfortabel mogelijk te maken.
Bij de meeste mensen is pijn zeer goed te beheersen door te injecteren pijnbestrijders (Analgetica), zoals morfine. Pijnpieken zijn te voorkomen door de geneesmiddelen in een constante stroom toe te dienen via een draagbaar infuus, of soms via pleisters die pijnstillers afgeven via de huid.
- Permanente pijnbestrijding
- De pijnbestrijding wordt gestart door de arts en vervolgens voortdurend toegediend via een infuus met een pompje.
- INFUUSSLANGETJE: Hierdoor is het spuitje verbonden met een kleine naald net onder de huid
- GENEESMIDDELPOMP: Het aandrijvende pompje is door de arts geprogrammeerd voor een bepaalde hoeveelheid pijnstiller per uur
Als iemand te weinig drinkt, ontstaan vaak een droge tong en droge lippen. Dat is te verhelpen door mondspoelingen te geven en regelmatig de tanden te poetsen. Verder is ananas, vers of uit blik, zeer effectief tegen een droge tong.
- Schrale lippen voorkomen
- Het regelmatig aanbrengen van een laagje vaseline op de lippen voorkomt dat ze uitdrogen en schraal worden of barsten.
Ongeveer de helft van de mensen met een terminale ziekte voelt zich misselijk, wat weer kan leiden tot braken en eetlustvermindering. Soms kan de arts anti-emetica (Antibraakmiddelen) voorschrijven om de misselijkheid en het braken op te heffen. Daarnaast helpt het als een zeer zieke patiënt geen zware maaltijden krijgt en voedselluchtjes minimaal worden gehouden.
- Smakelijk eten
- Wie misselijk is, moet geen regelmatige maaltijden opgedrongen krijgen. Meestal vindt de patiënt kleine tussendoortjes of voedzame vloeibare etenswaren (soep) smakelijker.
Aanvullende therapieën, zoals aromatherapie en massage, kunnen angst en ongemak tegengaan. Een lichte massage kan de aanmaak van endorfinen stimuleren, de lichaamseigen stoffen tegen pijn. De aanraking kan ook een weldadig en comfortabel gevoel geven.
- Voetmassage
- Voetmassage kan bevorderend zijn voor ontspanning, stressreductie en slaap. Hierbij wordt met een massageolie of een bodylotion beurtelings op elke voetzool zachte druk uitgeoefend met de duim en vingerknokkels.
Ernstig ademtekort kan alarmerend zijn voor zowel de patiënt als diens familie. Meestal helpt het als de patiënt in een comfortabele houding wordt geplaatst en continu of regelmatig zuurstof krijgt toegediend via een kapje op de mond. Soms wordt er medicatie voorgeschreven.
- Ademhalingsondersteuning
- Een goede houding is belangrijk voor het vrij bewegen van de borstkas bij het ademen. Veel mensen hebben baat bij een rechtopzittende houding, in een stoel of op bed, met kussens ter ondersteuning.
- Zuurstofmasker
