Beschadiging van lichaamsweefsels door blootstelling aan extreme kou
Bij blootstelling aan extreme kou kunnen lichaamsweefsels bevriezen en beschadigd raken. Als bevriezing niet wordt behandeld, kan het weefsel afsterven, zodat het lichaamsdeel blijvend beschadigd raakt. Bevriezing is mogelijk bij elke temperatuur onder het vriespunt (0 °C), maar vindt sneller plaats naarmate de temperatuur lager is. Bij harde wind is het risico groter.
Mensen met een slechte bloedsomloop, bijvoorbeeld door diabetes, lopen een verhoogd risico op bevriezing. Sommige medicijnen die de bloedsomloop beïnvloeden (zie Bètablokkers), kunnen eveneens de kans op bevriezing vergroten.
De uitstekende lichaamsdelen zijn het gevoeligst en bevriezen het eerst. Op de huid verschijnen witte, koude plekken; dit gaat gepaard met een tintelend gevoel, gevolgd door gevoelloosheid. Bij verwarming worden licht aangetaste weefsels rood en opgezwollen. In ernstige gevallen ontstaan blaren en wordt het lichaamsdeel bijzonder pijnlijk. Langdurige bevriezing veroorzaakt afsterven van het weefsel (zie Gangreen). De huid krijgt dan een zwarte of blauwe kleur. Bevriezing gaat vaak gepaard met onderkoeling.
Als u of iemand in uw omgeving bevriezingsverschijnselen krijgt, moet u het getroffen lichaamsdeel alleen opwarmen als het niet opnieuw kan bevriezen. Doe dit langzaam door het lichaamsdeel toe te dekken met een warme deken of in lauw water te dompelen, totdat het de normale kleur heeft teruggekregen. Wrijf bevroren lichaamsdelen niet droog en laat de huid niet warm worden in de nabijheid van een hittebron zoals een vuur, omdat de huid kan verbranden voordat het gevoel erin terugkeert. Leg tussen bevroren vingers en tenen gaasjes en verbind de getroffen lichaamsdelen losjes.
Als een bevroren lichaamsdeel niet volledig herstelt door het te verwarmen, moet u zo snel mogelijk naar een ziekenhuis. Daar wordt de verwarming afgerond en verbindt men de lichaamsdelen met steriel gaas om infectie te voorkomen. Soms moet de doorbloeding van het getroffen lichaamsdeel worden gestimuleerd door fysiotherapie (Revalidatiegeneeskundige behandeling). In zeer ernstige gevallen zal men een afgestorven gedeelte moeten amputeren om het omliggende gezonde weefsel te sparen.
Letsel door bevriezing herstelt meestal binnen een halfjaar, maar vaak blijft het lichaamsdeel gevoelig voor kou. Na ernstige bevriezing kunnen blijvende stijfheid, pijn en gevoelloosheid ontstaan.
U kunt bevriezing voorkomen door u bij extreem koud weer goed te kleden en vooral de handen, voeten en neus bedekt te houden.
- Leefwijze
- Activiteiten buitenshuis bij zeer koud weer zijn een risicofactor
- Leeftijd
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
