Cystitis; ontsteking van het slijmvlies in de blaas, en pijnlijk frequent urineren
Bij een blaasontsteking (cystitis) is het slijmvlies aan de binnenkant van de blaas ontstoken door een bacteriële infectie. Veelvuldige aandrang en pijn tijdens het plassen zijn het gevolg. Blaasontsteking komt bij vrouwen veel meer voor dan bij mannen. Ongeveer de helft van de vrouwen heeft minstens eenmaal in haar leven (vroeger ook wel honeymoon-cystitis genoemd) last van een aanval van bacteriële blaasontsteking. Bij mannen is een blaasontsteking zeldzaam en kan berusten op een aandoening aan de urinewegen. Bij kinderen kan blaasontsteking het gevolg zijn van een anatomisch probleem en de nieren beschadigen.
Er zijn verschillende typen blaasontsteking. De meest voorkomende vorm wordt veroorzaakt door Escherichia coli, een bacterie die in de darmen voorkomt. Blaasontsteking ontstaat dus als bacteriën (meestal van het gebied van anus en vagina) via de plasbuis de blaas binnenkomen, bijvoorbeeld door geslachtsverkeer of door na de stoelgang de anus van achteren naar voren af te vegen. Vrouwen lopen een groter risico op de aandoening dan mannen omdat de plasbuis van de vrouw veel korter is en de opening dichter bij de anus ligt. Het risico op blaasontstekingen is groter als de blaas niet volledig kan worden geleegd. Doordat urine in de blaas achterblijft, hebben de daarin aanwezige bacteriën meer tijd om zich te vermenigvuldigen.
Vrouwen zijn na de overgang gevoeliger voor blaasontsteking, mogelijk omdat het hormoon oestrogeen afneemt, waardoor het slijmvlies van de plasbuis kwetsbaarder wordt. Ook mensen met diabetes mellitus hebben meer last, vanwege een verminderde afweer tegen bacteriën of een zenuw- en blaaspierbeschadiging die kan leiden tot het slechter legen van de blaas.
Bij bestraling, bijvoorbeeld om prostaat-, darm- of baarmoederhalskanker te behandelen, kan bestralingscystitis ontstaan.
Sommige vrouwen hebben herhaaldelijk last van pijnlijk en frequent urineren zonder dat bacteriën in de urine kunnen worden aangetoond. Dit staat bekend als het uretrale syndroom. Kleine wondjes na geslachtsgemeenschap zijn soms de oorzaak, vooral bij vrouwen na de overgang, wanneer het slijmvlies van de geslachtsdelen dunner en kwetsbaarder kan zijn.
De meest voorkomende klachten bij blaasontsteking zijn:
- brandende pijn bij het plassen;
- frequente aandrang om te plassen;
- het gevoel dat de blaas na het plassen niet geheel leeg is.
Bij een bacteriële infectie kunt u ook de volgende klachten hebben:
- pijn in de onderbuik en soms in de onderrug;.
- koorts en rillingen.
Een blaasontsteking kan zich naar een nier verbreiden en veroorzaakt dan veel pijn in de rug (zie Pyelonefritis). Soms kan, ten gevolge van irritatie van de spier in de blaaswand, verlies van de blaasbeheersing voorkomen (zie Aandrangincontinentie).
Ga bij symptomen van blaasontsteking naar de huisarts. Intussen kunt u de klachten verlichten door vier uur lang ieder uur een halve liter vloeistof te drinken. Het drinken van cranberrysap kan het brandende gevoel bij het plassen verminderen, en pijnstillers kunnen de pijn verlichten. Om te voorkomen dat de aandoening terugkomt, kunt u zelf maatregelen treffen (zie ZELFHULP: Voorkomen van bacteriële blaasontsteking).
Uw huisarts kan een urinemonster onderzoeken op een infectie. Is deze er, dan zal de arts u doorgaans antibiotica voorschrijven. Bijna alle vormen van bacteriële blaasontsteking zijn na een antibioticakuur genezen. Herhaalde aanvallen van blaasontsteking moeten nader worden onderzocht, bijvoorbeeld met behulp van echografie, speciale röntgenfotografie van de urinewegen (zie Intraveneuze urografie) of cytoscopie waarbij met een kijkbuis door de plasbuis in de blaas wordt gekeken.
Als er geen aanwijzingen zijn, maar de blaasontsteking toch telkens terugkomt, vooral na geslachtsgemeenschap, kan uw huisarts u een langdurige kuur met antibiotica in lage doses voorschrijven. Vrouwen kunnen ook een enkele dosis krijgen om direct na de geslachtsgemeenschap of bij de eerste tekenen van de symptomen in te nemen.
Het kan zijn dat onderzoek aantoont dat er geen bacteriële ontsteking is, maar u toch pijnaanvallen en frequente drang tot urineren hebt. Uw huisarts zal dan vermoeden dat u het uretrale syndroom hebt. Bacteriën zijn soms moeilijk op te sporen. Uw huisarts kan ook antibiotica en andere maatregelen voorstellen. Als de aanvallen zich blijven voordoen, kunt u een interstitiële blaasontsteking hebben. Uw huisarts kan dan een cystoscopie voorstellen om de binnenzijde van de blaas te onderzoeken en een biopsie te nemen. Blijkt dat u een interstitiële blaasontsteking hebt, dan kan de blaas worden opgerekt door hem volledig met water te vullen. Met deze behandeling, die vaak onder algehele verdoving plaatsvindt, worden de symptomen verlicht. Een andere mogelijke behandeling is het toepassen van blaasspoelingen, bijvoorbeeld met pentosanen.
- Leeftijd
- Zeldzaam bij kinderen; komt vaker voor bij tienermeisjes en vrouwen
- Bij sommige vrouwen kan geslachtsverkeer de aandoening veroorzaken
- Geen factor van betekenis
- Geslacht
- Komt veel vaker voor bij vrouwen
- Leefwijze
- Bij sommige vrouwen kan geslachtsverkeer de aandoening veroorzaken
- Erfelijkheid
- Geen factor van betekenis
