Megaloblastaire anemie

Een vorm van anemie die door een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur wordt veroorzaakt

Vitamine B₁₂ en foliumzuur zijn essentieel voor de productie van gezonde rode bloedlichaampjes. Een tekort aan een van deze vitaminen kan tot megaloblastaire anemie leiden, waarbij het beenmerg grote, abnormale rode bloedlichaampjes (megaloblasten)produceert. Het bloed kan daardoor onvoldoende zuurstof naar weefsels brengen.

De oorzaken

Een gebrek aan vitamine B₁₂is zelden het gevolg van verkeerde voeding. Het kan door een auto-immuunziekte worden veroorzaakt, waarbij antilichamen de maagwandbekleding beschadigen en voorkomen dat die intrinsic factor vormt. Intrinsic factor is essentieel voor de absorptie van vitamine B₁₂ uit de voeding. De anemie die ontstaat, pernicieuze anemie, bestaat vaak ook bij anderen in de familie en komt vooral voor bij vrouwen en mensen met andere auto-immuunziekten zoals Hashimoto’s thyreoïditis (ontsteking van de schildklier, zie Thyreoïditis). Ook darmaandoeningen zoals coeliakie (Coeliakie) en operaties aan maag of darmen kunnen de absorptie van B12 nadelig beïnvloeden.

Een tekort aan foliumzuur komt vaak door ongezonde voeding. Veel alcohol drinken verhoogt het risico, want alcohol bemoeilijkt de absorptie van foliumzuur. Zwangere vrouwen lopen ook een hoger risico, omdat zij meer foliumzuur nodig hebben. Ziekten waarbij veel cellen te gronde gaan, bijvoorbeeld ernstige psoriasis, kunnen ook tot een foliumzuurtekort leiden. Een enkele keer wordt een tekort door bijwerkingen van bepaalde medicijnen veroorzaakt, bijvoorbeeld door anti-epileptica en medicijnen tegen kanker (Geneesmiddelen tegen kanker).

De symptomen

De eerste symptomen van megaloblastaire anemie zijn de algemene symptomen van anemie. Ze ontwikkelen zich langzaam:

• vermoeidheid en een gevoel van slapte;
• bleke huid;
• kortademigheid bij lichte inspanning.

Deze symptomen kunnen bij megaloblastaire anemie steeds erger worden. Een tekort aan foliumzuur leidt niet tot extra symptomen, maar een gebrek aan vitamine B12 kan tot schade aan het zenuwstelsel leiden met symptomen zoals:

• tintelingen in handen en voeten;
• zwakte en verlies van evenwichtsgevoel;
• geheugenverlies en verwarring.

Bij pernicieuze anemie kan de huid gelig worden als gevolg van geelzucht (Geelzucht).

De behandeling

De diagnose wordt gesteld na onderzoek van het bloed op megaloblasten en de hoeveelheid vitamine B₁₂ en foliumzuur. Soms worden er een beenmergpunctie en -biopsie (Beenmergpunctie en botboring (test)) gedaan.

Megaloblastaire anemie door het niet kunnen absorberen van vitamine B₁₂ kan worden aangepakt door de onderliggende aandoening te behandelen. Sommige mensen, bijvoorbeeld als ze pernicieuze anemie hebben of door een operatie geen vitamine B₁₂ kunnen opnemen, moeten echter de rest van hun leven maandelijks een injectie met vitamine B₁₂ krijgen. De symptomen worden binnen enkele dagen minder, maar eventuele schade aan het zenuwstelsel is niet meer te herstellen.

Megaloblastaire anemie door onevenwichtige voeding verdwijnt meestal als men beter gaat eten en een korte kuur van foliumzuurtabletten volgt.

Risicofactoren

Leeftijd

Komt vooral bij mensen boven de 40 voor

Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak

Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak

Geslacht

Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak

Leefwijze

Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak

Erfelijkheid

Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak