Het meten van stoffen die zich in het bloed bevinden in reactie op een ontsteking
Het lichaam reageert op een door een wond of infectie veroorzaakte ontsteking door grotere hoeveelheden van bepaalde eiwitten, de ontstekingseiwitten, te produceren. Ook zien we als reactie op een ontsteking temperatuurstijging, toename van het aantal witte bloedcellen. Een gebruikelijke screeningstest om een ontsteking vast te stellen is de bezinkingssnelheid van de rode bloedlichaampjes. Deze test is gebaseerd op de invloed van de ontstekingsstoffen op de eigenschappen van het bloed. Er zijn ook testen op de markt waarmee ontstekingseiwitten rechtstreeks kunnen worden aangetoond (C-reactief proteïne, of CRP: zie hierna).
Onderzoek naar ontstekingen is vaak het eerste onderzoek dat de huisarts verricht bij onduidelijke klachten. Met deze testen kunnen ontstekingen in het lichaam worden opgespoord die anders niet aanwijsbaar zijn. Ook kan men met de testen het verloop van bepaalde ontstekingsziekten, bijvoorbeeld reumatoïde artritis, en de reactie op de behandeling ervan volgen.
Een weinig specifieke, maar gemakkelijk uit te voeren test is de bezinkingssnelheid van rode bloedcellen (zie later). De test reageert traag (in dagen) op veranderingen van het ziekteproces.
Een van de meer specifieke indicatoren voor een ontsteking is het ontstekingseiwit C-reactieve proteïne. C-reactief proteïne kan automatisch door een apparaat worden bepaald. Meer specifieke ontstekingsmerkers zijn cytokinen (IL-1, IL-6 en TNF-alfa), maar meting ervan gebeurt alleen in zeer gespecialiseerde laboratoria, alleen voor onderzoek.
De concentratie C-reactief proteïne in het bloed stijgt en daalt snel (in uren) in relatie met de ernst van de ontsteking. Daarom kan onderzoek naar dit eiwit goed worden gebruikt om de reactie van het lichaam op de behandeling te meten; de concentraties kunnen als reactie op de behandeling al dalen als de symptomen nog onveranderd zijn. CRP blijkt ook van belang te zijn om te kunnen voorspellen of zich een hartaanval gaat ontwikkelen. Hogere CRP-concentraties in het bloed gaan vaak samen met meer ziekteverschijnselen zoals bij een hartaanval en ook bij diabetes mellitus of een hersenbloeding.
Met deze test wordt gemeten hoe snel rode bloedcellen zakken naar de bodem van een bloedmonster. Als zich ergens een ontsteking bevindt, klonteren rode bloedcellen eerder aan elkaar en zetten zich eerder af dan gewoonlijk. De snelheid waarmee dit gebeurt, de bezinkingssnelheid, houdt verband met de ernst van de ontsteking. In combinatie met de meting van CRP kan het informatie geven over welke behandeling het meest zinvol is.
