Extra-uteriene graviditeit (EUG); een zwangerschap die buiten de baarmoeder tot ontwikkeling komt, meestal in een eileider
Ongeveer één op de honderd zwangerschappen is buitenbaarmoederlijk. Hierbij nestelt een bevruchte eicel zich buiten de baarmoeder. De bevruchte eicel ontwikkelt zich dan veelal in een van de twee eileiders tot een embryo. Een enkele keer nestelt de eicel zich in de baarmoederhals, in een van de twee eierstokken of in de buikholte. De foetus kan bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap niet normaal groeien en de zwangerschap zal in een vroeg stadium misgaan.
Als een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zich in een eileider bevindt, is de kans groot dat de wand van de eileider op een gegeven moment scheurt en gaat bloeden. Komt er dan veel bloed in de buik, dan kan een ernstige situatie ontstaan waarvoor snel medisch ingrijpen nodig is. Vaak wordt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap al ontdekt voordat zich zo’n ernstige situatie voordoet.
Beschadiging van een of beide eileiders kan het vervoer van een bevruchte eicel naar de baarmoeder belemmeren, zodat de eicel zich in de wand van de eileider innestelt. De beschadiging kan veroorzaakt zijn door een onsuccesvolle of ongedaan gemaakte sterilisatie (zie Sterilisatie) of een eileiderontsteking (zie Pelvic inflammatory disease). Buitenbaarmoederlijke zwangerschappen komen ook voor bij vrouwen die een spiraaltje gebruiken, omdat het spiraaltje alleen een zwangerschap in de baarmoeder voorkomt. Ook bij een langdurig onvervulde zwangerschapswens is er een grotere kans op een EUG.
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap geeft meestal in de eerste zes à zeven weken klachten, soms zelfs al voordat de vrouw weet dat ze zwanger is. De meeste vrouwen met een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebben een menstruatie overgeslagen, of de laatste menstruatie verliep anders, vaak met minder bloedverlies dan normaal. De klachten kunnen zijn:
- pijn in de onderbuik, soms aan één kant;
- onregelmatige vaginale bloedingen die men kan aanzien voor menstruatie.
Als de buitenbaarmoederlijke zwangerschap niet wordt ontdekt en de eileider scheurt, kunnen de symptomen zijn:
- plotselinge hevige pijn die zich geleidelijk door de buik verspreidt;
- schouderpijn (als gevolg van prikkeling van het middenrif door het bloed in de vrije buikholte door overlappende zenuwbanen).
Nadat de eileider is gescheurd, treedt er een plotselinge inwendige bloeding op. Is deze bloeding hevig, dan kan een vrouw in shock raken, waarbij ze vaak hevig transpireert, zich slap voelt en soms sterretjes ziet. In zo’n situatie is zo snel mogelijk medische hulp nodig.
- Buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Bij de meeste buitenbaarmoederlijke zwangerschappen nestelt de bevruchte eicel zich in een eileider en niet in de baarmoeder.
- Plaats
- Eileider
- Groeiend embryo
- Eierstok
- Baarmoeder
De diagnose wordt gesteld door de combinatie van de aanwezigheid van zwangerschapshormoon in bloed of urine en de afwezigheid van een zwangerschap in de baarmoeder bij echoscopisch onderzoek. Bij twijfel kan een laparoscopie plaatsvinden om te kijken of zich bloed in de buikholte bevindt en of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zichtbaar is. Vaak kan dan meteen per laparoscoop deze EUG worden verwijderd. Of de hele eileider dan ook wordt verwijderd, hangt af van de situatie. Als laparoscopische verwijdering niet mogelijk is, kan de EUG ook worden verwijderd via een ‘gewone’ operatie. Ten slotte bestaat soms bij een kleine EUG de mogelijkheid deze te behandelen met behulp van het celgroeiremmend medicijn methotrexaat, waardoor de buitenbaarmoederlijke zwangerschap zonder operatie in de eileider afsterft.
De prognose hangt af van de vraag hoe de eileiders, met name de andere eileider, eruitzien. In principe kan er, ook nadat er een eileider is verwijderd, een normale zwangerschap in de baarmoeder ontstaan.
Als beide eileiders zijn beschadigd, is vaak de enige overgebleven mogelijkheid om zwanger te worden in-vitrofertilisatie (zie Kunstmatige voortplantingstechnieken) Bij volgende zwangerschappen is het wenselijk al vroeg een echo (Echoscopie bij zwangerschap (test)) te laten verrichten om te controleren of de zwangerschap wel in de baarmoeder zit.
- Leeftijd
- risicofactoren zijn een eerdere EUG, DES-dochter zijn, doorgemaakte operaties aan de eileiders, ontstekingen aan de eileiders, ongewenste onvruchtbaarheid
- Geen factor van betekenis
- Leefwijze
- Geen factor van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factor van betekenis
