Een groep middelen voor verschillende aandoeningen van het hart en de bloedsomloop
- amlodipine
- barnidipine
- diltiazem
- felodipine
- isradipine
- lacidipine
- lercanidipine
- nicardipine
- nifedipine
- nitrendipine
- verapamil
Calciumantagonisten worden wel voorgeschreven bij angina pectoris (Angina pectoris), wat betekent pijn op de borst als gevolg van een zuurstoftekort in de hartspier. Ook kunnen ze worden gebruikt bij de behandeling van hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)). Verapamil wordt toegepast bij bepaalde hartritmestoornissen (zie Hartritmestoornissen, Hartritmestoornissen). Nifedipine wordt gebruikt bij het fenomeen van Raynaud (Fenomeen en ziekte van Raynaud), een stoornis waarbij spasmen van de arteriën in de handen en voeten de bloedtoevoer hinderen naar de vingers en de tenen, zodat die gaan tintelen en bleek worden.
Spiercellen hebben calcium nodig om samen te trekken. Calciumantagonisten verminderen de hoeveelheid calcium die uit bloedvaten in de spiercellen komt, waardoor die spieren zich ontspannen en de bloedvaten verwijden en de bloeddruk lager wordt. Doordat het hart zich ontspant neemt de zuurstofbehoefte af, terwijl door verwijding van de kransslagaders het zuurstofaanbod kan toenemen. Aangenomen wordt dat het verwijden van de bloedvaten de reden is dat de calciumantagonisten ook werken tegen het fenomeen van Raynaud en tegen migraine. Het vaatverwijdende effect wordt vooral gezien bij de zogenoemde dihydropyridinen en in mindere mate bij verapamil en diltiazem. Dihydropyridinen zijn de stoffen waarvan de naam eindigt op ‘-pine’.
Verapamil vertraagt daarnaast de geleiding van elektrische signalen in het hart en de hartfrequentie. Tevens neemt de knijpkracht van het hart af. Dit geldt in mindere mate voor diltiazem. Het kan hierdoor worden gebruikt bij bepaalde hartritmestoornissen waarbij het hart buitensporig snel slaat.
Calciumantagonisten kunnen alleen worden gebruikt of in combinatie met andere middelen tegen angina pectoris, hypertensie of bepaalde vormen van ritmestoornissen. Meestal worden de middelen in eerste instantie in een lage dosis voorgeschreven, waarna deze wordt opgevoerd tot een effectieve bloedconcentratie is bereikt. De ideale dosis is die waarbij het middel effect heeft zonder dat er bijwerkingen zijn.
De bijwerkingen die zich het meest bij calciumantagonisten voordoen, zijn hoofdpijn, zich licht in het hoofd voelen, overmatig blozen en gezwollen enkels. Soms is obstipatie een probleem, vooral bij verapamil. Dan is het nuttig vezelrijk voedsel te eten en veel te drinken. Het drinken van grapefruitsap kan het effect van een calciumantagonist versterken. In een enkel geval veroorzaakt een calciumantagonist misselijkheid, hartkloppingen, moeheid en huiduitslag.
Stop niet plotseling met het nemen van een calciumantagonist zonder overleg met uw arts. Dit kan de angina pectoris verergeren.