Microscopisch onderzoek van cellen (cytologie) of van een weefselmonster (histologie) is belangrijk omdat veel ziekteprocessen leiden tot veranderingen in cellen en weefsels. Het is het vakgebied van de patholoog. Ander onderzoek, zoals bloedtesten en afbeeldingtechnieken, kan afwijkingen op het spoor komen, maar vaak wordt een diagnose pas definitief gesteld na onderzoek van de desbetreffende cellen of weefsels.
Ieder weefsel in het lichaam is opgebouwd uit verscheidene cellen die onder de microscoop van elkaar te onderscheiden zijn. Bij veel aandoeningen, zoals kanker, zien de aangedane cellen er afwijkend uit. Andere aandoeningen kunnen zich uiten door de aanwezigheid van bepaalde cellen in het weefsel die er niet thuishoren. Zo kunnen ontstoken weefsels micro-organismen en ontstekingscellen bevatten.
Hieronder wordt eerst het cytopathologisch onderzoek behandeld. Dit is een microscopisch onderzoek dat meestal eerder wordt gedaan dan andere testen, omdat het gemakkelijk uitvoerbaar is en de monsters kunnen worden verzameld op een wijze die weinig belastend is voor de patiënt. Bepaalde vormen van cytologisch onderzoek, zoals het uitstrijkje, worden gebruikt bij de vroegdiagnostiek van baarmoederhalskanker.
Histopathologisch onderzoek wordt niet zo vaak uitgevoerd als het cytopathologisch onderzoek, omdat de monsters (biopten of op een andere manier verkregen stukjes weefsel)niet zo gemakkelijk te verkrijgen zijn en uitvoeriger moeten worden geprepareerd. Histopathologisch onderzoek verschaft echter wel meer informatie dan cytopathologisch onderzoek; de afwijkende cellen zijn in weefselverband zichtbaar, waardoor de aard en ernst van de ziekte beter kunnen worden beoordeeld.
Het cytopathologisch onderzoek van het bloed en moleculair onderzoek van cellen op genetische afwijkingen worden elders behandeld (Genetisch onderzoek).
- De microscopische beoordeling
- Analisten en pathologen kunnen met behulp van microscopen gedetailleerde informatie verkrijgen over de veranderingen van cellen en weefsels.
