Met de technische vooruitgang heeft de chirurgie zich ontwikkeld van een riskante onderneming, die vaak alleen als laatste redmiddel werd ingezet, tot een veilige en effectieve behandelmethode met vele toepassingen. Door steeds nieuwe chirurgische technieken en betere anesthesietechnieken (verdoving en pijnbestrijding) namen de risico’s af, werd de kans op succes groter en het herstel na een operatie sneller. Vanwege al deze verbeteringen is ook de angst voor een operatie bij patiënten veel kleiner geworden.
- Pacemaker
- Chirurgie werkt soms met semipermanente kunstmatige implantaten.
Op dit moment biedt de chirurgie zo veel toepassingsmogelijkheden dat opereren bij veel aandoeningen de therapie van eerste keuze is geworden. Vaak heeft chirurgie onmiddellijke verlichting van de klachten of complete genezing als resultaat.
Chirurgische ingrepen worden uitgevoerd om beschadigd weefsel te verwijderen, te repareren of te vervangen op elke mogelijke plaats in het lichaam. Een chirurg kan een ziek lichaamsdeel verwijderen, zoals een ontstoken blindedarm of een tumor. Na een ongeluk kunnen gebroken botten of gescheurde spieren worden hersteld. Ook kunnen zieke organen worden vervangen door donororganen, zoals bij een niertransplantatie, of kunnen kunstmatige lichaamsonderdelen, zoals een kunsthartklep, worden geïmplanteerd.
Een heupvervangende ingreep is tegenwoordig een routineoperatie. Een chirurgische ingreep kan dienen o bepaalde lichaamsfuncties beter te laten verlopen. Zo kan in geval van een afgesloten bloedvat naar de hartspieren, de bloedtoevoer worden verbeterd door een zogenoemde omleiding (bypass).
De grootste verandering kwam met de introductie van de endoscopische chirurgie (‘sleutelgatchirurgie’), waarbij gebruik wordt gemaakt van een buisvormig kijkinstrument, de endoscoop. Deze wordt ingebracht door een kleine snee in de huid (incisie) die de chirurg maakt of door een natuurlijke lichaamsopening. Vaak brengt men op een andere plaats een tweede endoscoop in, waardoor men het instrumentarium dan ten opzichte van elkaar kan bewegen. Liesbreuk- en galblaasoperaties worden zo al op grote schaal uitgevoerd. De herstelperiode na zo’n operatie is veel korter dan na open chirurgie.
Tegenwoordig gebruiken chirurgen ook microscopen en fijne instrumenten voor microchirurgie aan kleine structuren, zoals sommige bloedvaten. Verder wordt steeds meer gebruikgemaakt van laserstralen, bijvoorbeeld voor heel precieze operaties van de ogen, voor het weghalen van onregelmatigheden op de huid of voor het vernietigen van tumorweefsel zonder het omliggende weefsel te beschadigen.
Momenteel kan al een groot aantal organen worden getransplanteerd, vooral dankzij de ontwikkeling van geneesmiddelen die de afweer onderdrukken (immunosuppressiva), zodat het lichaam minder snel een nieuw orgaan zal afstoten.
De zorg en bewaking van een patiënt voor, tijdens en na een operatie zijn sterk verbeterd en er zijn nieuwe anesthesiologische middelen ontwikkeld die minder bijwerkingen hebben. Daardoor kunnen mensen die daar vroeger te zwak voor waren, nu met succes worden geopereerd.
Operaties worden niet alleen in het ziekenhuis uitgevoerd. Veel kleine chirurgische ingrepen worden nu ook elders gedaan, zoals in de huisartspraktijk, op een polikliniek of in een centrum voor dagbehandeling. In de meeste gevallen kan de patiënt zelf bepalen welke arts de operatie uitvoert. Hij kan bijvoorbeeld informeren naar de specialisatie van de arts en naar zijn ervaring met soortgelijke operaties. De chirurgie kent verschillende subspecialismen in specifieke onderdelen van het vakgebied, zoals traumatologie, kinderchirurgie, vaatchirurgie en oncologische (kanker) chirurgie.
