Een methode om psychische problemen te overwinnen door het veranderen van oneigenlijke houdingen en gedachten
De cognitieve therapie gaat ervan uit dat sommige psychische problemen in stand worden gehouden door een oneigenlijke gedachtegang. Cliënten worden geholpen door hun huidige gedachtepatronen te herkennen en te begrijpen. Daarna krijgen ze manieren aangereikt om hun manier van denken te veranderen. Bij cognitieve therapie wordt niet naar het verleden gekeken. Wel wordt deze therapie vaak toegepast in combinatie met gedragstherapie (Gedragstherapie).
Mensen met depressies (Depressie) of een gebrek aan zelfvertrouwen hebben vaak baat bij cognitieve therapie, omdat ze daarmee gedachten die bijdragen aan hun verslechterde stemming of verminderde gevoel van eigenwaarde kunnen identificeren en veranderen. Het gaat om gedachten in de trant van ‘ik ben een mislukkeling’ en ‘niemand mag mij, want ik ben lelijk’.
Door dit wijzen op inconsequente gedachtegangen kunnen cognitieve psychotherapeuten ook mensen helpen met een verstoord lichaamsbeeld, bijvoorbeeld cliënten met anorexia nervosa (Anorexia nervosa). Op dezelfde manier kan deze techniek, in combinatie met gedragstherapie, mensen helpen over gedachte- en gedragspatronen heen te komen die obsessief en overbodig zijn(zie Obsessieve compulsieve stoornis, Obsessief compulsieve stoornis).
Bij de eerste sessie stelt de therapeut vast wat het probleem is en besluit hij samen met de cliënt wat de beste manier is om dit op te lossen.
Mensen die in cognitieve therapie zijn, wordt vaak gevraagd een logboek bij te houden van hun gedachten. Iemand met grote angsten bijvoorbeeld, kan worden gevraagd in een dagboek bij te houden welke gedachten hij voor en tijdens een angstaanval heeft. In sommige gevallen kan iemand angstig worden van de pogingen om zijn ingeslepen manier van denken te veranderen. Om daarmee te leren omgaan kan de therapeut ontspanningstechnieken aanreiken, zoals ademhalingsoefeningen.
In het algemeen zal een cognitieve therapie bestaan uit wekelijkse sessies met de therapeut van drie kwartier tot een uur. Bij een specifiek probleem, bijvoorbeeld het afleren van een ongewenste gewoonte, duurt de therapie vaak slechts enkele weken. Bij complexere problemen, zoals een gering zelfvertrouwen, kan de therapie enkele maanden duren.
Als de therapie is afgelopen, zal de cliënt nog enige tijd bewust zijn best moeten doen om zijn gedachten te analyseren en te toetsen. Veel mensen merken echter dat hun nieuwe gedachtepatronen geleidelijk onbewust een deel van henzelf zijn geworden.