CT-scannen

Computergestuurd afbeelden door middel van herhaalde röntgenbestralingen van dwarsdoorsneden van het lichaam

Een CT-scan is een bijzondere vorm van röntgenonderzoek. Hierbij worden gedetailleerde afbeeldingen gemaakt door een stralingsbron (röntgenbuis) rond het lichaam te laten draaien en het lichaam vanuit vele hoeken te bestralen. Een computer maakt van de opgevangen straling een doorsnede van het menselijk lichaam. De dikte van de dwarsdoorsnede kan variëren van 1 tot 10 mm.

De CT-scanner bestaat uit een stralingsbron en een stralingsdetector die tijdens de procedure zo om het lichaam draaien dat ze recht tegenover elkaar blijven. De röntgenstraling wordt op een andere manier gebruikt dan bij gewone röntgenfoto’s, waardoor de beelden een hogere kwaliteit hebben. Op een gewone röntgenfoto kan slechts onderscheid worden gemaakt tussen harde weefsels, zachte weefsels en lucht. De detector van de CT-scanner kan weefsels van honderden verschillende dichtheden van elkaar onderscheiden. Daardoor laat een CT-scan veel meer zien dan een gewone röntgenfoto, zoals weefsel in een zacht orgaan zoals de lever.

In plaats van een brede stralenbundel dwars door het lichaam te zenden, stuurt de stralingsbron van een CT-scanner een reeks dunne bundels door het lichaam terwijl hij rond het lichaam draait. De stralingsdetector vangt de straling aan de andere kant van het lichaam weer op. Terwijl de röntgenbuis om de patiënt draait, schuift het bed langzaam de scanner in. De informatie wordt naar de computer gestuurd. De computer maakt dan beelden van de dwarsdoorsnede van het lichaam en toont deze op een monitor. Grotere computers kunnen de informatie ook tot driedimensionale beelden verwerken. Met de meest geavanceerde zeer snelle CT-scanners is men tegenwoordig in staat zeer nauwkeurige beeld van organen te maken.

Bij de gewone CT-scan worden de beelddoorsneden elk afzonderlijk gemaakt (stapsgewijs), bij een spiraal CT worden er continue beelddoorsneden gemaakt, terwijl de patiënt geleidelijk, maar in één keer, door de CT-scan wordt verplaatst. De spiraal CT is daarom veel sneller en dan de gewone CT-scan. Multislice spiraal CT is een speciale spiraal CT die meerdere sneden per omwenteling maakt in plaats van 1. De snelheid en het detail van deze scan is nog beter dan bij de gewone spiraal CT.

Van alle delen van het lichaam kunnen CT-scans worden gemaakt. Scanning van het hoofd is een waardevolle techniek die veel wordt gebruikt om de hersenen te bekijken bij vermoeden van, bijvoorbeeld, een beroerte of hersentumor. CT-scans van de buik worden gebruikt om gezwellen op te sporen en aandoeningen te diagnosticeren waarbij organen vergroot of ontstoken zijn, zoals bij cysten aan de nieren.

Onder een CT-scan kunnen ook biopsieprocedures worden begeleid. Hierbij wordt met een soort haptang of een klein ‘appelboortje’ een stukje weefsel uit een inwendig orgaan, zoals de longen, genomen om onder de microscoop nader te onderzoeken. Met een CT-scan kunnen ook botten, bloedvaten en gebieden met een hoge bloedtoevoer zoals de longen in beeld worden gebracht. Vaak wordt een jodiumhoudend contrastmiddel ingespoten. Bij CT-onderzoek van de buik moet de patiënt over het algemeen vooraf een contrastmiddel drinken.