Holten in de eierstokken die gevuld zijn met vocht
Een cyste van de eierstok is een holte in de eierstok waar vocht in zit. De eierstok is hierdoor vergroot. De meeste cysten zijn goedaardig. Afhankelijk van de grootte, het aspect bij echoscopisch onderzoek, en klachten adviseert de gynaecoloog om ze weg te halen. Zeer zelden is een cyste kwaadaardig (zie Eierstokkanker, Eierstokkanker). Ovariumkanker komt vooral voor bij vrouwen ouder dan veertig jaar.
Er bestaan vele soorten eierstokcysten. De follikelcyste komt het meest voor, waarbij een van de follikels, waarin de eicellen rijpen, na de eisprong niet verdwijnt en groter wordt. Zo’n follikelcyste kan tot 7cm doorsnede worden. Meestal is er slechts één follikelcyste aanwezig. Veel kleine follikels in de eierstokken passen bij het polycysteus-ovariumsyndroom (Polycysteus-ovariumsyndroom (PCO)), een aandoening die nogal eens gepaard gaat met het uitblijven van de menstruatie.
In het begin van de zwangerschap ziet men nogal eens een corpus-luteumcyste. Deze ontstaat ook uit een follikel die blijft bestaan nadat de eicel is vrijgekomen en bevrucht. Ook een corpus-luteumcyste verdwijnt vanzelf weer.
Een dermoïdcyste is een holte in de eierstok die gevuld is met allerlei weefselsoorten die normaal elders in het lichaam horen, zoals huid- en haarcellen. Een cystadenoom is een cyste van de eierstok die gevuld is met helder of slijmerig vocht. Soms zijn deze cysten heel groot, maar goedaardig.
De meeste eierstokcysten geven geen klachten, maar als die er wel zijn, dan bestaan ze uit:
Grote cysten kunnen druk uitoefenen op de blaas en daardoor aanleiding zijn tot veel plassen.
Een door een cyste vergrote eierstok kan zich ronddraaien, waardoor de bloedtoevoer afneemt en er hevige buikpijn kan ontstaan. Dit kan ook gebeuren door het openbarsten van een cyste, waardoor de inhoud in de buikholte terechtkomt. Soms worden cysten zo groot dat de buik dikker wordt. Zeer zelden kan een cyste die het geslachtshormoon oestrogeen produceert, al vóór de puberteit ontstaan, waardoor de puberteit te vroeg in gang wordt gezet (zie Abnormale puberteit bij vrouwen, Abnormale puberteit bij vrouwen). Ook zeer zelden produceert een cyste mannelijke geslachtshormonen, waardoor zich mannelijke kenmerken ontwikkelen (zie Virilisatie, Virilisatie).
Soms ontdekt men een cyste bij toeval, soms bij klachten als de arts een inwendig onderzoek doet. Vervolgens wordt meestal een echo (Echografie (echoscopie)) gemaakt. Bij een laparoscopie (Laparoscopie (test en behandeling)) kan de diagnose worden bevestigd en kan de cyste vaak ook operatief worden weggehaald. Bloedonderzoek, de grootte van de cyste, het echobeeld en uw leeftijd zijn factoren die de kans bepalen of de cyste kwaad- of goedaardig is. Functionele eierstokcysten (follikel- of corpus-luteum-cysten) verdwijnen vanzelf. Dit kan worden gecontroleerd met echoscopisch onderzoek. Bij andere cysten zal de arts over het algemeen adviseren deze weg te halen. Afhankelijk van de grootte en de kans op kwaadaardigheid wordt besloten of alleen de cyste, of de hele eierstok wordt verwijderd, en of de operatie gebeurt door middel van een laparoscopie (kijkbuisoperatie) of door middel van een grotere snede (laparotomie).
- Cyste van de eierstok
- Dit beeld door een laparoscoop toont een grote eierstokcyste naast de baarmoeder. De meeste cysten zijn niet kwaadaardig.
- Hulpinstrument
- Baarmoeder
- Eileider
- Cyste
- Leeftijd
- Komt vooral voor tussen de 30 en 45 jaar, maar kan op elke leeftijd voorkomen
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis
