Zelfhulp zorg bij dementie

Dementie is een afname van de verstandelijke vermogens door hersenaandoeningen. Bij dementie horen verschijnselen als geheugenverlies, verwardheid en algehele verstandelijke achteruitgang. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie.

Dementie is een heel ingrijpende aandoening, niet alleen voor de patiënt, maar ook voor de directe omgeving. Vooral voor de verzorgers zijn de gevolgen enorm. De verzorging komt vaak neer op één persoon, hierdoor treedt het gevaar van vereenzaming op. Er kunnen bijvoorbeeld meningsverschillen en ruzies binnen de familie optreden, waardoor u alleen komt te staan.

Schaamte over het gedrag van de dementerende kan ervoor zorgen dat u andere mensen gaat mijden. Ook kunnen andere mensen de dementerende en daarmee u mijden, waardoor u ook contacten verliest. Tevens neemt de verzorging veel tijd in beslag, zodat er weinig gelegenheid overblijft voor contacten met anderen. Als u voor iemand met dementie zorgt, moet u de behoeften van de patiënt met die van uzelf in evenwicht brengen.

In de vroege stadia is het belangrijk dat de patiënt zo onafhankelijk en actief mogelijk blijft. Als de ziekte voortschrijdt, kunt u wegvallende vaardigheden compenseren. Een dementerende verliest namelijk het geheugen en het beoordelingsvermogen. Bovendien vertoont hij of zij vaak onvoorspelbaar gedrag. U kunt de patient op de onderstaande manieren helpen .

Tips voor het contact met een dementerende:

• Wees geduldig. Blijf geduldig herhalen. Demente mensen hebben vaak sterk wisselende stemmingen.
• Gun uzelf een pauze wanneer u iemand kunt vinden om in te vallen. Zonder één ‘vrije dag’ per week is het niet goed vol te houden.
• Stimuleer de patiënt zo lang mogelijk om zelf dingen te doen, ook al duurt het dan wat langer. Zo blijft hij niet de hele dag in de stoel zitten en voelt hij zich minder hulpeloos.
• Help een Alzheimerpatiënt niet te snel als hij niet op een woord kan komen. Door zelf te zoeken, blijft zijn geheugen nog een beetje getraind.
• Confronteer de patiënt niet voortdurend met zijn handicap door hem altijd te verbeteren. Laat hem dan maar eens zeggen dat iets grijs is als het eigenlijk zwart is.
• Verg niet te veel van het geheugen, zoals gaan winkelen zonder briefje.
• Tracht niet te corrigeren en zeker niet te berispen.
• Help hem of haar zich te redden uit moeilijke situaties.
• Eerbiedig de “façade”, aanvaard een “smoes”.
• Laat zoveel mogelijk doen in tuin of huishouden, maar let niet op het resultaat en geef zeker geen afkeurend commentaar.
• Blijf hem of haar behandelen als volwassene, niet als kind.
• Wuif angst, wanhoop en ontreddering niet weg, maar toon begrip, bied steun en geborgenheid.
• Geef regelmatig een glimlach, een plezierig woord, een knuffel.
• Antwoord eerlijk op vragen die gesteld worden, antwoord niet op vragen die niet gesteld worden.
• Wil de patiënt nergens meer op bezoek, dan kun je misschien eerst een goede vriend laten langskomen. Als hij voelt dat zijn vrienden hem nemen zoals hij is, kan dat de drempel naar hernieuwd sociaal contact verlagen.

Hulpmiddelen bij het omgaan met een dementerende:

• Maak een prikbord met een lijst van dingen die gedaan moeten worden.
• Als zwerfneigingen een probleem zijn, laat de patiënt dan een badge dragen met uw telefoonnummer erop.
• Leg briefjes neer om eraan te herinneren dat apparaten moeten worden uitgezet.
• Bij het vorderen van de dementie kunnen aanpassingen zeer nuttig zijn. Bijvoorbeeld speciaal bestek en serviesgoed, kleding en schoeisel met aangepaste sluitingen, pannensteunen, of handgrepen in de badkamer, een toiletverhoger of een deuralarm. Deze hulpmiddelen kunnen de verzorging minder zwaar maken of de veiligheid ten goede komen. Bij thuiszorgwinkels kunt u informatie opvragen over allerlei soorten hulpmiddelen die de verzorging vergemakkelijken. Advies kan worden ingewonnen bij een ergotherapeut. Dit is iemand die is gespecialiseerd in aanpassingen en hulpmiddelen voor patiënten. Veel verpleeghuizen hebben een ergotherapeut in dienst.
• Praktische problemen zijn vaak gemakkelijk op te lossen. Als de patiënt een telefoonnummer niet meer kan onthouden, kun je dat op een groot blad naast de telefoon hangen.
• Licht tijdig de buren in over de situatie en geef ze eventueel telefoonnummers van mensen die ze in geval van nood - bijvoorbeeld als de patiënt in zijn eentje gaat ronddolen - kunnen opbellen.
• Zoek hulp als de verzorging van de patiënt te zwaar wordt. Een thuisverpleegkundige of bejaardenhulp kan een aantal praktische taken overnemen, en ook familieleden kunnen misschien een handje toesteken. Sluit u aan bij een steungroep en informeer naar dagcentra en andere vormen van zorg.
• Is verzorging thuis niet meer haalbaar? Misschien biedt een serviceflat dan een oplossing. Zo krijgt u hulp en kunt u ook nog samenwonen.
• Zelfs een patiënt die af en toe agressief is of zijn familie niet meer herkent, stelt bezoek op prijs. Ook Alzheimer patiënten hebben behoefte aan een babbeltje.

Omgaan met moeilijk gedrag

Moeilijk gedrag van de dementerende, bijvoorbeeld agressie, kan veel problemen veroorzaken. Vaak kunt u deze niet zelf oplossen. Professionele hulp is dan noodzakelijk, bijvoorbeeld door een afdeling Ouderen van een instelling voor geestelijke gezondheidszorg (RIAGG). Zij kunnen u adviseren hoe u kunt omgaan met dit moeilijke gedrag.