Onvoldoende productie van of afweer tegen de gevolgen van het hypofysehormoon dat betrokken is bij de waterhuishouding
Diabetes insipidus is een zeldzame aandoening waarbij de nieren grote hoeveelheden verdunde urine produceren. De stoornis heeft niets te maken met diabetes mellitus of suikerziekte (Diabetes mellitus), ook al veroorzaken beide dorst en overmatig urineren. Hierbij ontbreekt of reageert het lichaam niet juist op het antidiuretisch hormoon (ADH). Dit wordt in de hypothalamus geproduceerd. ADH wordt echter opgeslagen en afgescheiden door de hypofyse, en wordt daarom als een hypofysehormoon beschouwd. De rol van ADH is het reguleren van de waterhuishouding in het lichaam door het beheersen van de urineproductie.
Er zijn twee vormen: de gewone vorm, centrale diabetes insipidus genoemd, en nefrogene diabetes insipidus.
Centrale diabetes insipidus wordt veroorzaakt door een verminderde afscheiding van ADH door een hypofysetumor (Tumoren in de hypofyse), een tumor bij de hypothalamus, een operatie, bestraling (Radiotherapie (bestraling) (behandeling)) of hoofdverwondingen (Hoofdletsel). Soms blijft de oorzaak onbekend.
Bij nefrogene diabetes insipidus reageren de nieren niet goed op normale hoeveelheden ADH in het bloed. Het kan aangeboren zijn en is dan niet te genezen. De aangeboren vorm doet zich meer bij mannen voor dan bij vrouwen omdat hierbij een recessief gen op het X-chromosoom betrokken is (zie Erfelijke aandoeningen, Erfelijke aandoeningen). Ze kan ook worden veroorzaakt door chronische nieruitval (Chronische nierinsufficiëntie) of een beschadiging van de nieren door gebruik van medicijnen, zoals bepaalde antibiotica of lithium, een kalmeringsmiddel (Stemmingsstabilisatoren). In dergelijke gevallen kan de aandoening te genezen zijn.
Symptomen van beide vormen ontwikkelen zich gewoonlijk binnen enkele dagen of weken, maar als de hypofyse beschadigd raakt, kunnen ze zich ook plotseling voordoen. Het zijn:
- bovenmatig urineren;
- onlesbare dorst;
- verstoorde slaap, omdat men almaar moet urineren.
Als het water dat het lichaam verlaat, niet wordt vervangen, zal uitdroging volgen. Bij ernstige uitdroging moet men direct in het ziekenhuis worden opgenomen om intraveneus vocht toegediend te krijgen.
Indien uw huisarts vermoedt dat u diabetes insipidus hebt, zal deze de urineconcentratie en -hoeveelheid meten. Eerst zal de urine-uitscheiding worden gemeten nadat u enkele uren geen vocht hebt gekregen. Bij diabetes insipidus zult u toch heel veel urine blijven uitscheiden. Daarna wordt gekeken naar hoe u reageert op synthetisch ADH. Indien door ADH uw urine-uitscheiding afneemt, hebt u vermoedelijk centrale diabetes insipidus; als de uitscheiding nog steeds groot is, kunt u nefrogene diabetes insipidus hebben. Wanneer wordt vermoed dat een tumor de oorzaak is van uw centrale diabetes insipidus, kan er een MRI worden gemaakt.
Centrale diabetes insipidus wordt gewoonlijk bestreden met synthetisch ADH (zie Medicijnen voor de hypofyse, Geneesmiddelen die inwerken op de hormonen van de hypofyse). Een eventuele achterliggende oorzaak, zoals een hypofysetumor zal ook worden bestreden.
Erfelijke nefrogene diabetes insipidus wordt behandeld met thiazidediuretica (Diuretica), die in combinatie met een zoutarm dieet de hoeveelheid urine verminderen. Dit moet het hele leven worden voortgezet. Als een beschadiging van de nieren de oorzaak is, verdwijnt de aandoening als de nieren genezen; anders zijn medicijnen noodzakelijk. Indien u diabetes insipidus hebt, draag dan een kaartje bij u waarmee anderen in geval van nood worden gewaarschuwd.
- Leeftijd
- Risicofactoren afhankelijk van het type
- Risicofactoren afhankelijk van het type
- Risicofactoren afhankelijk van het type
- Geslacht
- Risicofactoren afhankelijk van het type
- Erfelijkheid
- Risicofactoren afhankelijk van het type
- Leefwijze
- Risicofactoren afhankelijk van het type