Endoscopie

Het gebruik van instrumenten om naar organen of structuren diep in het lichaam te kijken

Endoscopie is onderzoek waarbij met een kijkinstrument naar organen of structuren diep in het lichaam wordt gekeken. Het kijkinstrument, de endoscoop, is een bestuurbare starre buis of buigzame slang. Daarinn zit een lichtbron en instrumenten waarmee kleine handelingen kunnen worden uitgevoerd (nemen van foto’s, nemen van biopten, doorbranden van weefsel).

Er bestaan vele soorten endoscopen, die allemaal ontworpen zijn voor onderzoek aan een specifiek deel van het lichaam. Stijve en buigzame endoscopen zien er totaal anders uit, maar maken gebruik van dezelfde principes: een lichtbron, een spiegelend kanaal dat het licht voortplant en een vergroting om de structuren in het lichaam duidelijk te kunnen zien. Tegenwoordig zijn de meeste scopen gemaakt van glasvezels die het licht zodanig weerkaatsen dat er onder allerlei hoeken kan worden gekeken. De slang heeft een doorsnede van enkele millimeters tot een centimeter. De toegang tot het lichaam gebeurt gewoonlijk via een natuurlijke opening, zoals de mond of de anus. Soms moet echter een klein gaatje in de huid worden gemaakt.

Als bij de endoscopie een afwijking wordt ontdekt, kunnen met hulpinstrumenten aan het uiteinde van de scoop stukjes weefsel of kleine hoeveelheden lichaamsvocht (monsters) worden afgenomen. Soms kan zelfs direct worden behandeld (kijkoperatie), zoals het weghalen van een poliep of een binnengedrongen voorwerp (bijv. visgraat in de keel). Ook kan een endoscoop worden gebruikt om een contraststof op een bepaalde plaats te brengen, zodat met behulp van röntgenfotografie duidelijke beelden kunnen worden gemaakt (zie ERCP).

Bepaalde operaties zoals het weghalen van de galblaas – vroeger een betrekkelijk grote ingreep, waarvoor een grote snee nodig was – kunnen nu sneller en gemakkelijker worden uitgevoerd met instrumenten die met de endoscoop in het lichaam zijn gebracht (zie Endoscopische chirurgie).

Endoscopie is over het algemeen zeer veilig, maar in zeldzame gevallen kan de endoscoop nabijgelegen weefsel beschadigen. Zo kan een endoscoop in de darm een perforatie veroorzaken. Dan wordt meteen geopereerd om de schade te herstellen. Als een monster wordt afgenomen, kan op die plaats een kleine bloeding ontstaan. Voor sommige soorten endoscopie kan verdoving of een kalmeringsmiddel nodig zijn, en verdoving en medicijnen geven ook risico’s. Uw arts zal daarom altijd eerst onderzoeken of u gezond genoeg bent voor endoscopie.