Een beperkte zuurstoftoevoer naar de weefsels van de benen als gevolg van een slechte bloedsomloop
Als de bloedstroom naar de benen beperkt is, kunnen de spieren in de benen een zuurstoftekort krijgen, waardoor bij inspanning pijnlijke krampen ontstaan. De verminderde bloedtoevoer wordt meestal door atherosclerose (Atherosclerose) veroorzaakt, een ophoping van vet in de wand van slagaders waarvan de gevolgen vooral in de benen merkbaar zijn. Mensen met een erfelijke aanleg voor een hoog cholesterolniveau (zie Hypercholesterolemie) hebben meer kans op atherosclerose, net als mensen die al lange tijd diabetes (Diabetes mellitus) hebben. Gewoonten, zoals vet eten, weinig lichaamsbeweging en roken, verhogen het risico. Zo’n 90 procent van de mensen met etalageziekte rookt.
De klachten bij etalageziekte ontwikkelen zich gewoonlijk in de loop van maanden of jaren. Het ene been kan meer getroffen zijn dan het andere. In het beginstadium kan de bloedtoevoer naar de benen nog voldoende zijn om bij rust de weefsels van zuurstof te voorzien, terwijl dan bij inspanning wel een tekort ontstaat. De belangrijkste klacht is een pijnlijke kramp in de benen met de volgende kenmerken:
- pijn, soms hevig, in een of allebei de kuiten bij het lopen;
- de pijn komt altijd op na dezelfde afstand te hebben gelopen;
- bij snel of heuvelopwaarts lopen of in de kou komt de pijn eerder;
- de pijn wordt na rust minder en verdwijnt na enkele minuten.
Als de ziekte voortschrijdt, wordt de loopafstand waarna de patiënt pijn voelt steeds kleiner. Uiteindelijk is de pijn ook in rust aanwezig, meestal in de tenen. De volgende symptomen kunnen dan ook voorkomen:
- bleke, koude voeten;
- hardnekkige zweren op voeten en tenen.
Als de verstopping in de bloedvaten bij het bekken zit, is de bloedtoevoer naar het hele onderlichaam verminderd en kan bij inspanning ook pijn in de billen en bij mannen erectiestoornissen optreden. Als de slagader volledig afgesloten raakt door een bloedprop (zie Trombose en embolie), kunnen de symptomen opeens verergeren. Als er niet onmiddellijk wordt ingegrepen, kan het aangedane ledemaat afsterven (zie Gangreen, hierna).
De arts zal op grond van de klachten en een onderzoek naar de kracht van de pulsaties in de benen etalageziekte vermoeden. Vervolgens zal de arts tests als dopplerechografie en duplexonderzoek (Dopplerechografie (test)) laten doen om de bloedstroom in de benen te meten, en een afbeelding (zie Angiografie van het been)laten maken om een gedetailleerd beeld van de bloedvaten te krijgen.
De behandeling is gericht op het verbeteren van de bloedstroom naar de weefsels in de benen. De aangetaste slagaders kunnen door te dotteren worden verwijd, waarbij een ballonnetje aan het einde van een katheter in de slagader wordt gebracht en opgeblazen. Soms wordt er geopereerd om een bypass langs de afgesloten slagaders te leggen (zie BEHANDELING: Bypass van de dijslagader). Als de verstopping operatief kan worden weggehaald, is een bypass niet nodig.
Door dagelijks een lage dosis aspirine te slikken wordt de kans op vorming van bloedstolsels kleiner. Als er toch een bloedstolsel is, krijgt u medicijnen om het op te lossen en de vorming van nieuwe stolsels te voorkomen (zie Middelen die de stolling remmen). In sommige gevallen moet het bloedstolsel operatief worden verwijderd. Als er gangreen is ontstaan, is amputatie van een deel van het been of het hele been noodzakelijk.
Door de nicotine die in sigaretten zit, vernauwen bij rokers de bloedvaten, waardoor de bloedtoevoer naar de benen nog verder wordt verminderd. Zelfs één enkele sigaret zorgt al voor een vernauwend effect dat enkele uren aanhoudt. Als u etalageziekte hebt, moet u volledig stoppen met roken om de vooruitzichten te verbeteren. Als u blijft roken, zal de ziekte erger worden en moet er uiteindelijk worden geopereerd. Zorg ook voor gezonde voeding en loop iedere dag iets verder om de periode waarin u zonder pijn kunt lopen, op te voeren. Met deze maatregelen kunt u voorkomen dat de aandoening erger wordt.
- Leeftijd
- Komt vaker voor boven 40 jaar
- Zit soms in de familie
- Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
- Geslacht
- Komt bij mannen vaker voor
- Erfelijkheid
- Zit soms in de familie
- Leefwijze
- Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
