Ontsteking van de glomeruli, de filtereenheden van de nieren
Glomerulonefritis is een ongewone aandoening waarbij veel van de heel kleine filtereenheden van de nieren, de glomeruli, ontstoken raken. Ten gevolge daarvan kunnen de nieren hun gewone functie, het verwijderen van afvalstoffen en overtollig water uit het lichaam, niet meer goed uitoefenen. Uiteindelijk ‘lekken’ ook bloedcellen en eiwitmoleculen, die gewoonlijk in het bloed blijven, door de glomeruli naar de urine.
Glomerulonefritis kan acuut of chronisch zijn. Na een acute aanval van de aandoening volgt gewoonlijk compleet herstel, maar in ernstige gevallen kan de schade aan de glomeruli permanent zijn. Bij sommige mensen ontwikkelt chronische glomerulonefritis zich na een acute aanval. Dan volgt geleidelijke aantasting van de nieren over een periode van maanden of jaren door de permanente ontsteking. De meeste mensen die glomerulonefritis ontwikkelen, hebben geen voorgeschiedenis van nierziekten.
Glomerulonefritis komt in beide nieren tot ontwikkeling, maar niet alle glomeruli worden tegelijk aangetast.
Acute glomerulonefritis doet zich soms voor als complicatie van sommige infectieziekten. De antilichamen die door het immuunsysteem worden aangemaakt, vallen dan de glomeruli aan en veroorzaken de ontsteking. De meest voorkomende oorzaak van acute glomerulonefritis bij kinderen is een bacteriële keelontsteking, bijvoorbeeld bij een streptokokkeninfectie. Soms doet acute glomerulonefritis zich voor na een virusinfectie, zoals de ziekte van Pfeiffer (Ziekte van Pfeiffer). In ontwikkelingslanden kan de aandoening het gevolg zijn van een parasitaire ziekte, zoals malaria.
De oorzaak van glomerulonefritis is echter nogal eens onbekend. Soms kan chronische glomerulonefritis in verband worden gebracht met een afwijking van het immuunsysteem waarbij ook andere organen in het lichaam worden aangetast, zoals systemische lupus erythematosus.
Bij acute glomerulonefritis verschijnen de symptomen binnen enkele dagen tot weken, waarbij de urineproductie vaak is afgenomen. De symptomen van de acute vorm zijn:
- verminderde urineproductie;
- frequent urineren;
- schuimende of troebele urine;
- roodbruin bloed in de urine;
- opgezwollen gezicht met dikke ogen;
- opgezwollen voeten en benen.
Bij chronische glomerulonefritis is de urineproductie intact en ontstaan pas verschijnselen als de nieren al ernstig zijn aangetast. Dit betreft meestal moeheid door bloedarmoede. Vaak komt de ziekte aan het licht als bij een keuring bloed of eiwit in de urine wordt aangetroffen. Een ernstige complicatie van glomerulonefritis is hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)), leidend tot nog meer schade aan de nieren.
Bij symptomen van acute of chronische glomerulonefritis zal de huisarts een urinemonster onderzoeken op bloed en eiwitten. Om het functioneren van de nieren te beoordelen zal dan nog verder urine- en bloedonderzoek volgen. Daarnaast kan uw huisarts ervoor zorgen dat echografie wordt toegepast om de omvang van uw nieren vast te stellen; nieren hebben de neiging om op te zwellen bij acute glomerulonefritis en te slinken bij chronische glomerulonefritis. Bij verdenking op een glomerulonefritis volgt verwijzing naar een internist-nefroloog. Een nierbiopsie (zie TEST: Nierbiopsie) is vaak nodig om de exacte oorzaak van de glomerulonefritis en de omvang van de nierbeschadiging vast te stellen.
De behandeling hangt af van de ernst en, als deze bekend is, van de oorzaak van de aandoening. Als de aandoening het gevolg is van een bacteriële keelontsteking, treedt meestal spontaan herstel op. Ook kunnen antibiotica en soms corticosteroïden worden voorgeschreven. Glomerulonefritis ten gevolge van een auto-immuunstoornis wordt gewoonlijk behandeld met corticosteroïden en soms andere afweeronderdrukkende middelen (zie Immunosuppressiva) en corticosteroïden. Als de aandoening gepaard gaat met hoge bloeddruk, zal deze tegelijkertijd worden behandeld met zoutbeperking en medicatie. Bij ernstig nierfunctieverlies (nierfalen) is dialyse noodzakelijk.
Bij chronische glomerulonefritis wordt vaak een zoutarm dieet aangeraden om te voorkomen dat lichaamsweefsels vocht vasthouden.
Bij acute glomerulonefritis ten gevolge van een streptokokkeninfectie verdwijnen de symptomen binnen enkele weken. In de meeste gevallen verdwijnen de symptomen van acute glomerulonefritis na zes tot acht weken. De prognose van andere vormen is afhankelijk van de oorzaak en het aanslaan van de behandeling. Een chronische glomerulonefritis zoals IgA-nefropathie kan zich zo laat presenteren dat de nieren al zo beschadigd zijn dat herstel van nierfunctie niet meer mogelijk is. De prognose is echter variabel. Bij sommige mensen is de nierfunctie verminderd, maar blijft dan op dat peil. Anderen kunnen chronische nierinsufficiëntie ontwikkelen, wat kan leiden tot definitieve nierinsufficiëntie (nierfalen) (Nierfalen (definitieve nierinsufficiëntie)), een onherstelbaar verlies van de nierfunctie dat fataal kan zijn als niet direct wordt ingegrepen.
- Leeftijd
- Komt voor op alle leeftijden
- Geen factoren van betekenis
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Komt meer voor bij mannen
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis
