Vernauwing van de kransslagaders, die het hart van bloed voorzien, met beschadiging van het hart als gevolg
De kransslagaders, aftakkingen van de aorta, de hoofdslagader van het lichaam, voorzien de hartspier van zuurstofrijk bloed. Bij coronaire hartziekten zijn een of meer kransslagaders vernauwd. De bloedstroom door de slagaders wordt bemoeilijkt, wat leidt tot beschadiging van de hartspier. Hartziekten, waaronder hartinfarct (Hartinfarct) en de pijn op de borst die angina pectoris wordt genoemd (Angina pectoris), worden meestal door coronaire hartziekten veroorzaakt. De ziekte is daarom een van de belangrijkste doodsoorzaken in de westerse wereld. Het aantal mensen dat aan coronaire hartziekten stierf, bereikte eind jaren zestig een piek in de VS. Sindsdien is het percentage voor beide geslachten gehalveerd als gevolg van voorlichting over roken en voeding en de ontwikkeling van betere behandelmethoden. In veel delen van de wereld stijgt het aantal slachtoffers van coronaire hartziekten nog steeds, waarschijnlijk door veranderingen in levensstijl.
- Voorkomen van coronaire hartziekten
- Het percentage mensen met een coronaire hartziekte, die de bloedtoevoer naar het hart vermindert, neemt toe met de leeftijd. Meer dan een op de zes mensen ouder dan 65 jaar lijdt eraan.
De oorzaak van coronaire hartziekten is meestal atherosclerose, waarbij zich vet in de vorm van plaque op de wanden van slagaders afzet. Door de plaque raken de slagaders vernauwd en kan er minder bloed door stromen. De slagader kan volledig afgesloten raken als er een bloedstolsel op de plaque ontstaat of erachter blijft steken. De kans op coronaire hartziekten als gevolg van atherosclerose neemt toe bij een hoog cholesterolgehalte van het bloed en bij vetrijke voeding. Ook roken, overgewicht, weinig beweging, diabetes en hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)) en familiair voorkomen verhogen de kans op coronaire hartziekten.
Bij vrouwen vermindert het hormoon oestrogeen de kans op coronaire hartziekten. Na de overgang daalt de hoeveelheid oestrogeen bij vrouwen, en vanaf hun zestigste hebben ze evenveel kans op coronaire hartziekten als mannen. Momenteel sterven percentueel meer vrouwen dan mannen aan ischemische hartziekten.
Heel zelden raken de kransslagaders vernauwd door een ontsteking die wordt veroorzaakt door de auto-immuunziekte polyarteriitis nodosa of de ziekte van Kawasaki, die bij kinderen voorkomt. Spasmen in de slagaderwand kunnen de oorzaak zijn van tijdelijke vernauwingen.
De eerste klacht van coronaire hartziekten is pijn op de borst bij inspanning, duidend op angina pectoris (Angina pectoris), of een hartinfarct (Hartinfarct). Sommige mensen met coronaire hartziekten krijgen hartritmestoornissen (Hartritmestoornissen), die zich kunnen uiten in hartkloppingen, lichtheid in het hoofd en verlies van bewustzijn. Bij ernstige hartritmestoornissen kan het hart helemaal ophouden met pompen (zie Hartstilstand), de belangrijkste oorzaak van plotselinge dood door coronaire hartziekten.
Bij oudere mensen kunnen coronaire hartziekten tot chronisch hartfalen leiden, een aandoening waarbij het hart te zwak wordt om het bloed nog goed door het lichaam te pompen. Hartfalen kan leiden tot ophoping van vocht in longen en andere weefsels, waardoor klachten zoals kortademigheid en gezwollen enkels kunnen optreden.
Vaak worden coronaire hartziekten pas ontdekt bij een medische controle of bij onderzoek naar een kwaal die coronaire hartziekten kan veroorzaken, bijvoorbeeld hoge bloeddruk. De diagnose coronaire hartziekte wordt meestal gesteld als er klachten zijn. Als u bijvoorbeeld pijn op de borst hebt zie Angina pectoris, Angina pectoris en Hartinfarct, Hartinfarct), kan uw huisarts u doorverwijzen naar de cardioloog om de ernst van de kwaal te achterhalen. De specialist maakt onder andere een ECG
om de elektrische activiteit van het hart vast te leggen, en eventueel een isotopenscan om te kijken of de bloedtoevoer naar het hart voldoende is. Er kan een loopband- of fietstest worden gedaan om te kijken hoe het hart zich houdt tijdens inspanning. Daarnaast kan echocardiografie worden verricht (Echocardiografie (test)), een ultrageluidtechniek waarmee de hartspier en hartkleppen kunnen worden bekeken. Ook wordt soms een MRI-scan () of CT-scan gebruikt om afwijkingen van hart en grote vaten op te sporen.
Als uit de testen blijkt dat de bloedtoevoer naar uw hart onvoldoende is, wordt er een hartkatheterisatie uitgevoerd. Er wordt dan een coronair angiogram (Echocardiografie (test)) gemaakt door een contrastvloeistof in de kransslagaders te spuiten, zodat deze zichtbaar worden op de röntgenfilm. Met angiografie worden vernauwde of afgesloten slagaders zichtbaar, zodat de arts kan beslissen of een dotterbehandeling of een operatieve ingreep nodig is.
De behandeling van coronaire hartziekten is in drie categorieën te verdelen: veranderingen in de manier van leven om verergering te voorkomen, medicijnen om de werking van het hart te verbeteren en de klachten te onderdrukken en ingrepen zoals dotteren en omleidingoperaties om de bloedtoevoer naar de hartspier te verbeteren.
Als de diagnose coronaire hartziekte wordt gesteld, is het van belang een gezonder leven te gaan leiden met minder vet in de voeding en meer bewegen. Als u rookt, is het zeer raadzaam daarmee te stoppen.
De medicijnen om coronaire hartziekten te behandelen, worden afgestemd op de aard en de ernst van de klachten en op de oorzaak van de kwaal. Als u een hoog cholesterolgehalte hebt, zult u daar medicijnen (Lipidenverlagende geneesmiddelen) voor krijgen. Tegenwoordig krijgt u deze medicijnen standaard, dat wil zeggen ook als u weinig vet eet en een normaal cholesterolgehalte in uw bloed hebt. Behandeling met cholesterolverlagende medicijnen vertraagt het voortschrijden van coronaire hartziekten en vermindert daarmee de kans op een hartinfarct.
Angina pectoris wordt onder meer met nitraten, bètablokkers en calciumantagonisten behandeld, die het hart ontlasten en daardoor effectiever doen werken en ook de bloedstroom door de slagaders verbeteren. Bij een abnormaal hartritme schrijft de arts vaak middelen tegen ritmestoornissen voor.
Als de klachten na behandeling niet minder worden of als de vernauwing van de slagaders te ernstig is, zal uw arts de opties voor behandeling met u bespreken. Dotteren kan een oplossing zijn. Dit is een techniek waarbij een ballonnetje in het vernauwde deel van het bloedvat wordt opgeblazen, zodat de ader wordt opgerekt. Tijdens de procedure kan een hol buisje – een stent – in de slagader worden gestoken om deze open te houden. Een andere optie is een bypassoperatie. Bij deze operatie wordt een omleiding om het geblokkeerde deel gelegd met behulp van een stuk van de borstslagader of van een ader uit het been.
Coronaire hartziekten komen vooral voor bij oudere mensen en mensen van middelbare leeftijd en zijn gemakkelijker te voorkomen dan te behandelen. U kunt de kans op het ontwikkelen van de ziekte verminderen door gezond te leven. Door betere diagnostische methoden en door kennis van risicofactoren is het mogelijk de ziekte steeds sneller op te sporen. De vooruitzichten voor de patiënt zijn daarnaast ook aanzienlijk verbeterd door effectieve medicijnen die het voortschrijden van coronaire hartziekten voorkomen en het succes van zowel dotteren als bypassoperaties.
De kansen voor de individuele patiënt hangen af van het aantal bloedvaten dat is aangetast en de mate waarin de hartspier was beschadigd toen de diagnose werd gesteld.
- Leeftijd
- Komt vaker voor met het toenemen van de leeftijd
- Zit vaak in de familie
- Roken, vet eten, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoreng
- Geslacht
- Komt tot 60 jaar bij mannen vaker voor, daarna even vaak
- Erfelijkheid
- Zit vaak in de familie
- Leefwijze
- Roken, vet eten, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoreng