Een vorm van anemie veroorzaakt door overmatige afbraak van rode bloedlichaampjes
Hemolytische anemie is een aandoening waarbij de rode bloedlichaampjes sneller worden afgebroken dan ze worden aangemaakt. Rode bloedlichaampjes leven ongeveer 120 dagen voordat ze in de milt worden afgebroken in een proces dat hemolyse wordt genoemd. De voortijdige afbraak van rode bloedlichaampjes kan worden veroorzaakt door een immuunreactie, een erfelijke ziekte of een infectie. Als het beenmerg de rode bloedlichaampjes niet snel kan vervangen, is hemolytische anemie het gevolg.
Hemolytische anemie is meestal het gevolg van een abnormale immuunreactie, waarbij het lichaam antilichamen produceert die rode bloedlichaampjes aanvallen en de afbraak ervan in de milt stimuleren. Deze reactie is in zeldzame gevallen een bijwerking van medicijnen, zoals penicilline (zie Antibiotica), methyldopa (zie Bloeddrukverlagende medicijnen) en kinine (zie Antimalariamiddelen). Antilichamen gericht tegen rode bloedlichaampjes komen ook voor bij chronische lymfatische leukemie (Chronische lymfatische leukemie) of een auto-immuunziekte, zoals systemische lupus erythematosus (Systemische lupus erythematosus (SLE)). Ook erfelijke ziekten die veranderingen in de samenstelling of vorm van de rode bloedlichaampjes tot gevolg hebben, kunnen hemolyse bevorderen. Een van die afwijkingen is het ontbreken van G6PD (glucose-6-fosfaatdehydrogenase), een enzym uit de membraan van rode bloedlichaampjes. Wereldwijd hebben ongeveer honderd miljoen mensen dit enzymdefect. Het enzym helpt bij de verwerking van glucose, de belangrijkste energiebron van rode bloedlichaampjes. Mensen met de aandoening zijn gewoonlijk gezond, maar mogen bepaalde medicijnen niet nemen, omdat die tot hemolyse kunnen leiden. Vooral bij mensen van mediterrane oorsprong komt een vorm voor waarbij hemolyse in gang gezet wordt door een stof in tuinbonen (favisme).
Er zijn diverse erfelijke ziekten die tot abnormaal gevormde rode bloedcellen leiden, zoals sikkelcelanemie (Sikkelcelanemie), waarbij de rode bloedlichaampjes een sikkelvorm krijgen, en sferocytose, waarbij de rode bloedlichaampjes bolvormig worden. Beide ziekten kunnen vanaf de kinderjaren tot aanhoudende bloedafbraak leiden.
Rode bloedlichaampjes kunnen ook worden vernietigd door infecties, bijvoorbeeld malaria, als het infecterende organisme zich in de rode bloedlichaampjes vermenigvuldigt. Een enkele keer wordt de anemie veroorzaakt door beschadigingen van rode bloedlichaampjes als gevolg van een kunstklep in het hart.
Algemene symptomen van anemie zijn:
- vermoeidheid en een gevoel van slapte;
- bleke huid;
- kortademigheid bij lichte inspanning.
Daarnaast zijn er de symptomen van de hemolyse:
- geel worden van huid en oogwit (zie Geelzucht.
- zwelling van het onderlichaam door vergroting van de milt, die de vele beschadigde rode bloedlichaampjes uit het bloed filtert.
Na verloop van tijd kunnen er galstenen ontstaan, die opgebouwd zijn uit bilirubine, een product dat bij de afbraak van rode bloedlichaampjes ontstaat.
De diagnose wordt gesteld na een bloedtest waaruit blijkt dat er talrijke onrijpe rode bloedlichaampjes (reticulocyten) in het bloed zitten en soms ook gefragmenteerde, abnormaal gevormde rode bloedlichaampjes. De arts zal meten hoeveel bilirubine er in het bloed zit en laten testen of er antilichamen tegen rode bloedlichaampjes zijn.
Onderliggende aandoeningen zoals een infectie of een auto-immuunziekte worden behandeld en een behandeling met medicijnen die hemolyse veroorzaken, wordt gestaakt. Vaak wordt foliumzuur voorgeschreven. Soms moet de milt operatief worden verwijderd.
- Erfelijkheid
- Risicofactoren afhankelijk van oorzaak
- Geen factoren van betekenis
- Geen factoren van betekenis
- Leeftijd
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis
