Eierstokken die niet of onvoldoende aangelegd zijn, of die te weinig actief zijn; hierdoor worden te weinig vrouwelijke geslachtshormonen aangemaakt
Vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogenen) sturen de ontwikkeling van de geslachtskenmerken en de menstruatiecyclus. Te weinig of ontbrekende activiteit van de eierstokken, ook wel hypogonadisme genoemd, leidt tot een laag gehalte van deze hormonen. Bij hypogonadisme blijft de eerste menstruatie uit en ontwikkelen zich vaak ook geen geslachtskenmerken, zoals borsten of schaamhaar.
Hypogonadisme is vaak het gevolg van een chromosoomafwijking, waardoor de eierstokken niet goed zijn aangelegd en niet goed functioneren, bijvoorbeeld het syndroom van Turner. Daarnaast kan het voorkomen bij een vrouw die eerder wel heeft gemenstrueerd maar dat door een afwijking aan de hypofyse of hypothalamus in de hersenen te weinig hormonen worden aangemaakt die de eierstokken stimuleren. Dit kan het gevolg zijn van een aandoening, bijvoorbeeld een tumor aan de hypofyse (Behandeling met geneesmiddelen) of, nog zeldzamer, van schade aan de hypofyse of hypothalamus ten gevolge van hoofdletsel (Aandoeningen van hersenen en ruggenmerg) of een infectie, zoals virale encefalitis (Virale hersenontsteking). De meest voorkomende oorzaak is echter fanatiek sporten of plotseling sterk gewichtsverlies.
De symptomen zijn afhankelijk van de oorzaak. Zijn de eierstokken niet goed aangelegd, dan zal de puberteit niet normaal verlopen. Als later de hypofyse onvoldoende hormonen maakt, zijn de symptomen onder andere:
- verminderde of uitblijvende menstruatie (zie Amenorroe, Amenorroe);
- verminderde vruchtbaarheid;
- opvliegers, zweten en klachten die op overgangsklachten lijken (zie Overgangsproblemen, Overgangsklachten);
- na lange tijd: schaamhaar wordt minder en borsten verliezen hun stevigheid.
Als een meisje op zestienjarige leeftijd nog niet heeft gemenstrueerd, vindt verder onderzoek plaats. Zijn haar borsten nog niet ontwikkeld, dan kan er sprake zijn van een (vaak familiair voorkomende) zeer late puberteitsontwikkeling of van hypogonadisme. Verder onderzoek is dan nodig. De uitkomsten van dit onderzoek bepalen de behandeling.
Als eenmaal op gang gekomen menstruaties ophouden, zal de arts bloedonderzoek laten doen om hormoongehalten in het bloed te meten. Bij afwijkende hormoongehalten kan ook een CT-scan (-scannen) of MRI-scan () van de hersenen worden gemaakt om te kijken of er afwijkingen aan de hypofyse zijn. Ook is bij het uitblijven van menstruaties echoscopisch onderzoek (Echografie (echoscopie)) van de baarmoeder en eierstokken mogelijk.
De behandeling hangt af van de oorzaak. Is gewichtsverlies de oorzaak, dan zal aankomen helpen. Vaak is dit voor vrouwen met anorexia erg moeilijk. Vrouwen in de overgang met ernstige klachten kunnen hormonen voorgeschreven krijgen (Hormoonsubstitutie bij oestrogeendeficiëntie) om de overgangssymptomen te verlichten.
- Erfelijkheid
- Vaak is sprake van een chromosoomafwijking
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Leeftijd
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Leefwijze
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
