De meest voorkomende oorzaak van ziekte is infectie. Micro-organismen zoeken zich een weg naar de inwendige weefsels. Daar vermenigvuldigen ze zich en verstoren de normale celfuncties. Deze ziektekiemen zijn er in uiteenlopende vormen en omvatten onder andere virussen, bacteriën, schimmels en eencelligen (protozoën). Ziekten kunnen echter ook worden veroorzaakt door complexere organismen zoals wormen, die lichaamsdelen, met name de darmen, kunnen binnendringen, en mijten, teken en luizen die in en op de huid leven. In dat geval spreekt men van infestaties.
Of u ziek wordt na contact met een micro-organisme hangt af van de aanvalskracht (virulentie) van het organisme en de sterkte van uw afweer (gastheerweerstand). In ontwikkelde landen komen veel infectieziekten, zoals mazelen, kinderverlamming, difterie en tuberculose, weinig of niet meer voor dankzij vaccinaties en verbeterde levensomstandigheden, terwijl in ontwikkelingslanden nog velen eraan sterven. Bepaalde infectieziekten, zoals malaria, cholera en schistosomiasis (bilharzia), komen in gematigde klimaatzones alleen als importziekte voor, maar in de tropen zijn het bekende oorzaken van overlijden. Soms verspreidt een infectieziekte zich snel over de wereld. Griep (influenza)breekt in vrijwel alle landen jaarlijks uit. Tot de risico’s van de toekomst behoren behalve nieuwe ziekten, zoals aids, ook oude ziekten, zoals tuberculose, waarvan de verwekker in toenemende mate resistent geworden is tegen medicijnen.
- Legionellabacterie
- Deze kan longontsteking veroorzaken en wordt soms aangetroffen in warmwaterinstallaties.
De micro-organismen die ziekten veroorzaken, kunnen het menselijk lichaam op verschillende manieren binnendringen. Sommige worden ingeademd of ingeslikt met water of voedsel, andere komen binnen via een beschadiging van de huid of worden overgebracht door seksueel contact. Een infectie kan zich door het hele lichaam verspreiden en verscheidene organen tegelijk treffen, maar sommige micro-organismen richten zich op één specifiek orgaan of lichaamsdeel, zoals de lever, de luchtwegen of de ingewanden.
De kans dat zich een infectie ontwikkelt, is groter naarmate het aantal micro-organismen groter is, of wanneer iemand weinig weerstand tegen de ziekte heeft. Verminderde weerstand kan samenhangen met leeftijd (baby’s en oude mensen), slechte voedingstoestand of verzwakking van het immuunsysteem.
- Rotavirussen
- Deze radvormige virussen zijn een belangrijke oorzaak van darminfecties.
In de afgelopen eeuw heeft men een groot aantal infectieziekten veel beter onder controle gekregen, grotendeels dankzij verbeterde voeding, huisvesting en hygiëne. Bovendien hebben grootschalige vaccinatieprogramma’s en de ontwikkeling van antibiotica het mogelijk gemaakt veel infectieziekten te genezen of zelfs uit te roeien, terwijl internationale programma’s om epidemieën op te sporen hebben bijgedragen aan het indammen ervan.
