Een beenmergkanker waarbij witte bloedcellen, de granulocyten, zich vermenigvuldigen
Chronische myeloïde leukemie (CML)ontstaat als bepaalde witte bloedlichaampjes, granulocyten, zich ontwikkelen tot kankercellen en zich vermenigvuldigen in het beenmerg. Hierdoor neemt de productie van rode bloedlichaampjes, normale witte bloedlichaampjes en bloedplaatjes af. Door het tekort aan rode bloedlichaampjes dat zo ontstaat, kan het bloed minder zuurstof vervoeren (zie Anemie). Een tekort aan bloedplaatjes, die helpen beschadigingen in bloedvaten te dichten, kan leiden tot aanhoudende bloedingen (zie Trombocytopenie).
De abnormale granulocyten worden voornamelijk in het beenmerg geproduceerd, maar ook wel in de lever en milt. De granulocyten die worden gemaakt functioneren bijna normaal bij de bestrijding van infecties.
Chronische myeloïde leukemie komt vooral voor bij mensen ouder dan zestig jaar. Deze vorm van leukemie komt iets vaker bij mannen voor.
De oorzaak is onbekend. Bijna altijd bevatten de kankercellen echter een abnormaal chromosoom (het Philadelphia-chromosoom), waarbij een deel van een chromosoom met een ander chromosoom is vergroeid. Soms wordt CML in verband gebracht met blootstelling aan straling, bijvoorbeeld door radiotherapie.
Er bestaan twee fasen bij CML. In de eerste, chronische fase, die drie tot vijf jaar duurt, ontwikkelen de symptomen zich langzaam en blijven ze mild. In de tweede, acute fase worden de symptomen van de ziekte ernstiger. In beide fases kunnen de volgende symptomen voorkomen:
- vermoeidheid, bleke huid en kortademigheid bij inspanning vanwege anemie;
- opzwellen van de buik door een vergrote lever en milt;
- een opgeblazen gevoel door de vergrote milt met verlies van eetlust en gewicht;
- nachtzweten;
- snel blauwe plekken oplopen en aanhoudend bloeden.
Tijdens de acute fase van CML kunnen de volgende twee symptomen samen of afzonderlijk optreden:
- koorts en buikpijn;
- opgezette klieren in de nek, oksels en liezen.
Heel soms verschijnen er in de acute fase bobbels onder de huid vol abnormale granulocyten.
De diagnose CML wordt tijdens de chronische fase vaak toevallig gesteld als er om andere redenen een bloedtest wordt uitgevoerd. Als de arts de ziekte vermoedt op grond van de symptomen, zal hij/zij een bloedtest laten doen om te kijken hoeveel bloedcellen er in het bloed zitten. Bij CML zullen er grote aantallen granulocyten in het bloed aanwezig zijn en weinig rode bloedlichaampjes en bloedplaatjes. De diagnose kan worden bevestigd met een beenmergpunctie of botboring waarbij weefselmonsters worden genomen voor microscopisch onderzoek.
De behandeling van CML bestaat meestal uit chemotherapie. Het medicijn interferon-alfa (zie Interferon) is ook een mogelijkheid. Als de milt vergroot is, wordt die soms operatief verwijderd.
Als de CML tot de acute fase overgaat, wordt de patiënt in het ziekenhuis opgenomen om intraveneus chemotherapie te krijgen. Via een veneuze katheter kunnen kankermedicijnen in de bloedstroom worden gebracht.
Een beenmergtransplantatie in de chronische fase leidt bij sommige mensen tot een volledig herstel. Zonder beenmergtransplantatie leven de meeste mensen na de diagnose nog ongeveer drie jaar. Als de CML de acute fase ingaat, slaat behandeling echter zelden aan en is de ziekte meestal binnen een jaar fataal.
Een nieuwe behandelmethode grijpt rechtstreeks aan op het eiwit dat wordt gemaakt door het eerder genoemde Philadelphia-chromosoom en is zeer effectief als hulpbehandeling bij patiënten met CML. De eerste gegevens wijzen erop dat deze behandeling de vooruitzichten bij patiënten met CML drastisch kan doen verbeteren.
- Leeftijd
- Komt vaker voor bij mensen boven 60 jaar
- Wordt mogelijk veroorzaakt door een abnormaal chromosoom
- Blootstelling aan straling vormt een risicofactor
- Geslacht
- Komt iets vaker voor bij mannen
- Erfelijkheid
- Wordt mogelijk veroorzaakt door een abnormaal chromosoom
- Leefwijze
- Blootstelling aan straling vormt een risicofactor
