Bij astma trekken de spieren in de wand van de luchtwegen zich samen en zwelt de wand van luchtwegen op. Hierdoor ontstaan aanvallen van benauwdheid en piepende ademhaling. Tussen de benauwdheidaanvallen door kan iemand normaal functioneren. Astma kan op elke leeftijd ontstaan. Bij de meeste mensen komt het door een allergie. Allergisch reageren betekent eigenlijk ‘anders reageren’ op vaak onschuldige stoffen (eiwitten), zoals de uitwerpselen van de huisstofmijt, kattenharen, grassen, voedingsmiddelen etc. Een astma-aanval kan ook opgewekt worden door hyperreactief te reageren op chemische verbindingen, zoals weersveranderingen, koken, ‘luchtjes’ zoals after shave, parfum etc. Zo’n 12% van de Nederlandse bevolking lijdt aan een of andere vorm van astma, al of niet in combinatie met COPD.
Het belangrijkste aspect van het omgaan met astma is zorgvuldig gepland medicijngebruik. Astma is over het algemeen goed te behandelen. Er bestaat geen genezing voor astma, maar er zijn verschillende soorten medicijnen die helpen om astma goed onder controle te houden en de klachten te verlichten.
Er zijn twee soorten medicijnen die astmapatiënten nodig hebben om te zorgen dat er zo min mogelijk klachten zijn: luchtwegverwijders en ontstekingremmers. Ontstekingremmers worden continu ingenomen, ook als men geen klachten heeft, omdat dit het risico op het krijgen van astma aanvallen sterk vermindert. Vaak lukt het met behulp van medicijnen volledig klachtenvrij te zijn. Het is daarbij van belang dat u de medicijnen zorgvuldig inneemt. Als u benauwd bent, voelt u vanzelf dat u een luchtwegverwijder nodig heeft. Dit helpt dan ook meteen. Maar als u dagelijks ontstekingsremmers moet gebruiken terwijl u niet meer benauwd bent, kan dat moeilijk zijn om vol te houden. Toch is dit erg belangrijk. Pas als u de ontstekingsremmer dagelijks inneemt, merkt u dat u de luchtwegverwijder niet of veel minder vaak nodig heeft.
Omdat de astma telkens weer kan opspelen, twijfelt u misschien wel eens aan het nut van de medicijnen. Misschien vraagt u zich af of u ze wel op de juiste manier inneemt. U kunt zich daardoor onzeker voelen. Het inhaleren van de medicijnen kan lastig zijn en kan ook gevoelens van schaamte oproepen. Het is daarom belangrijk eventuele problemen en vragen te bespreken met uw behandelaar.
Naast het innemen van medicijnen zijn er ook andere dingen die u zelf kunt doen:
- Laat de mensen in uw omgeving weten dat u astma heeft. Het is nuttig om familie, vrienden en collega’s iets over uw astma te vertellen. Bijvoorbeeld wat u voelt als u de trap op loopt of hoe benauwd u wordt als iemand in uw omgeving rookt. U kunt ook laten zien hoe u uw medicijnen moet inhaleren en uitleggen hoe deze werken. Vraag eens of men enkele minuten met dichtgeknepen neus door een rietje wil ademen. Daarna groeit het begrip beslist.
- Rook niet en vermijd vervuilde en rokerige ruimten.
- Zorg dat uw lichamelijke conditie optimaal is. Beweeg en sport zoveel mogelijk. Door benauwdheid hebt u misschien juist geen zin in bewegen. Misschien bent u bang dat u bij bewegen of sporten juist benauwd wordt, en stelt u het daarom uit. Probeer dan met kleine stukjes inspanning te beginnen. Neem bijvoorbeeld steeds de trap in plaats van de lift en kijk eens hoe dat werkt. Zorg dat u steeds een kortwerkend luchtwegverwijdend middel bij u heeft. Dat kan meer zekerheid geven. Als u weet dat u bij inspanning benauwd wordt en gaat piepen, is het verstandig vooraf een luchtwegverwijdend middel te inhaleren. Probeer steeds een beetje meer te bewegen. Fiets een kilometer extra of wandel vijf minuten verder dan de vorige keer. U zult zien dat u zich beter gaat voelen en meer vertrouwen krijgt.
- Ga niet buiten in de kou sporten zonder goede warming-up, want temperatuursovergangen kunnen een aanval uitlokken.
- Vermijd stoffen die een allergische reactie opwekken. Probeer die plekken te vermijden waar de zogenaamde ‘uitlokkers’ van een benauwdheid zijn.
- Hou geen huisdieren als u daar allergisch voor bent.
- Hou uw huis, met name de slaapkamer, zo goed mogelijk stof- en vuilvrij. Neem bij allergische klachten geen dik tapijt of wollen dekens, maar gemakkelijk te reinigen materiaal. Er zijn hulpmaterialen, zoals dekbedden, dekbedhoezen etc. verkrijgbaar. Koop deze spullen niet direct zelf, maar vraag eerst bij de huisarts/specialist of de longverpleegkundige van de Thuiszorg wat er nodig is. In een aantal gevallen is hier subsidie voor beschikbaar.
- Zorg ervoor dat u altijd een inhalator bij u hebt en neem op vakantie uw medicijnen mee.
- Als de aanvallen door stress worden opgewekt, doe dan ontspanningsoefeningen.
- Zorg dat de lucht in huis regelmatig geventileerd wordt. Lucht elke dag minstens 15 minuten.
