Het onderzoek van een arts naar de conditie van verschillende lichaamsdelen en organen
Het lichamelijk onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar het functioneren van verschillende lichaamsdelen en organen. Het biedt vaak belangrijke aanknopingspunten om in geval van een ziekte tot de juiste diagnose te komen. Als u bepaalde klachten hebt, zal de arts zich richten op die delen van het lichaam die in verband staan met die klachten of waarin afwijkingen kunnen worden vastgesteld. Zelfs als u denkt dat uw klachten beperkt zijn tot een bepaald deel van uw lichaam, kan uw arts toch andere delen willen bekijken. Zo zal de arts naar uw enkels willen kijken als u de symptomen van een hartaandoening zoals kortademigheid vertoont, omdat gezwollen enkels hiermee samenhangen. Uw arts zal voor het onderzoek verschillende basistechnieken gebruiken.
Het dermatologisch onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van de huid en slijmvliezen. Duidelijke huidafwijkingen zijn uitslag, verkleuringen en een ruwe of schilferende huid. Deze problemen zijn gewoonlijk uitingen van huidaandoeningen, maar sommige kunnen duiden op een ziekte van inwendige organen zoals lupus erythematosus, een aandoening die een ontsteking van het bindweefsel, de gewrichten en de nieren kan veroorzaken. Bepaalde aandoeningen beïnvloeden ook de conditie van uw haar en nagels. Zo kan haaruitval worden veroorzaakt door een hormonale stoornis, en verandering van vorm en kleur van uw nagels kan duiden op bloedarmoede.
Het cardiovasculaire onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van hart en bloedvaten. Uw arts kan de kracht en snelheid van uw hartslag meten, gewoonlijk aan uw pols. Een snelle of onregelmatige polsslag kan duiden op een hartprobleem. De hartslag in andere delen van het lichaam, bijvoorbeeld in de lies, kan informatie geven over de bloedsomloop. Zo kan een zwakke hartslag bij de enkel duiden op een slechte bloedsomloop in dat been. Met een stethoscoop kan de arts aan uw hart luisteren. De hartkleppen maken bij het opengaan een ander geluid dan bij het sluiten. Bepaalde geluiden, zoals een extra toon of een ruis, kunnen duiden op beschadigde hartkleppen. Bij de meeste lichamelijke onderzoeken wordt de bloeddruk gemeten. Bij een hoge bloeddruk neemt de kans op een beroerte, een hartinfarct of nierfalen toe. Als het een specialistisch onderzoek betreft gericht op hart- en vaatziekten, wordt het onderzoek meestal uitgevoerd door een cardioloog.
Het pulmonale onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van de longen. Uw arts zal al hebben opgemerkt of u moeite hebt met de ademhaling en zal ook met een stethoscoop aan uw borst en rug luisteren terwijl u diep in- en uitademt. Afwijkende geluiden zoals een piepende ademhaling kunnen op vernauwde luchtwegen wijzen, zoals dat voorkomt bij astma. De arts kan ook op de borst kloppen om te onderzoeken of er vocht in of achter de longen zit (pleuravocht); zie pleuritis. Als het een specialistisch onderzoek betreft gericht op longziekten, wordt het onderzoek meestal uitgevoerd door een longarts (pulmonoloog).
Het abdominale onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van de organen in de buik. In de buik zitten verschillende organen, zoals lever, maag, darmen en nieren. Door aan uw buik te voelen en er tegen te kloppen kan uw arts gezwellen op het spoor komen. Door naar de darmen te luisteren met de stethoscoop kan een verstopping worden ontdekt. De arts kan besluiten of er een rectaal toucher moet plaatsvinden, bijvoorbeeld bij darmverstopping (moeilijke stoelgang, obstipatie). Bij een rectaal toucher wordt met een vinger (met handschoen) via de anus het slijmvlies van het rectum afgetast. Een dergelijk onderzoek kan ook deel uitmaken van de algemene check-up, met name bij mensen ouder dan vijftig jaar, om dikkedarmkanker vroegtijdig op te sporen. Bij mannen kan ook rectaal worden onderzocht of zij een vergrote prostaatklier hebben. Hierbij steekt de arts een vinger met handschoen en glijmiddel naar binnen waarmee hij harde en gevoelige plekken kan voelen. Als het een specialistisch onderzoek betreft gericht op ziekten van het maagdarmkanaal, wordt het onderzoek meestal uitgevoerd door een gastro-enteroloog (MDL-arts) of internist.
Het genitaal onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van de geslachtsorganen. Bij mannen kunnen scrotum en testikels routinematig worden onderzocht op gezwellen. De penis kan worden bekeken op infecties. Bij jongens kan worden onderzocht of beide testikels zijn ingedaald. Vaak wordt dit uitgevoerd door een uroloog. Bij vrouwen zal de arts een vaginaal onderzoek verrichten om problemen aan de voortplantingsorganen op te sporen. De arts gebruikt dan een of twee vingers in een handschoen om in de vagina te voelen terwijl hij of zij met de andere hand op de buik duwt. Door beide handen te gebruiken kan hij of zij grootte en vorm van de baarmoeder, de eierstokken en de eileiders voelen, en eventuele gevoelige plekken op het spoor komen. Bij vrouwen wordt het specialistisch onderzoek uitgevoerd door een gynaecoloog. Vrouwen tussen de 30 en 60 jaar worden opgeroepen eens in de vijf jaar een uitstrijkje te laten verrichten op vroege tekenen van baarmoederhalskanker.
Het onderzoek van het bewegingsapparaat is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van botten, gewrichten en spieren. Mogelijk wil uw arts bij een of meer gewrichten kijken naar zwellingen of gevoelige plekken, die beide kunnen duiden op een gewrichtsaandoening zoals artritis. De arts zal mogelijk ook controleren hoeveel beweging u zonder pijn kunt maken met een gewricht en of alle spieren en weefsels rond het gewricht in orde zijn. Als het een specialistisch onderzoek betreft gericht op reumatische ziekten, wordt het onderzoek meestal uitgevoerd door een reumatoloog. Bij aandoeningen van de botten en gewrichten waarbij operatieve ingrepen worden uitgevoerd komt u meestal bij een orthopedisch chirrug terecht.
Het neurologisch onderzoek is het onderzoek dat een arts bij u uitvoert naar de conditie van het zenuwstelsel. Een volledig onderzoek van het zenuwstelsel is een complexe aangelegenheid en omvat gewoonlijk het testen van een hele reeks functies, zoals kracht, gevoel, reflexen en zintuigen. Uw arts kan u vragen enkele oefeningen te doen om uw kracht, coördinatie en evenwicht te testen. Zo laat de arts u misschien enkele keren achter elkaar het puntje van uw neus aanraken of zal hij u vragen met ogen dicht heen en weer te lopen. Ook kan de arts uw reactie op verschillende zintuigen testen, zoals het gevoel, het gezichtsvermogen en de reuk. Door reflexen te testen, zoals de kniereflex, kan de arts het functioneren van verschillende zenuwen beoordelen. Uw arts kan ook psychologisch onderzoek doen, bijvoorbeeld naar uw geheugen. Soms stelt uw arts nog enkele vragen om uw geestestoestand te beoordelen. Als u bijvoorbeeld slecht slaapt, kan de arts vragen naar tekenen die wijzen op depressiviteit. Als het een specialistisch onderzoek betreft gericht op geestesziekten, zoals manische depressiviteit, schizofrenie of angststoornissen, wordt het onderzoek meestal uitgevoerd door een psychiater.
