Voortschrijdende schade aan de gele vlek, het gebied in het centrum van het lichtgevoelige netvlies dat voor scherp zien zorgt
Geleidelijke achteruitgang van de gele vlek, het gevoeligste deel van het lichtgevoelige netvlies achter in het oog, wordt maculadegeneratie genoemd. Dit leidt tot voortschrijdend verlies van centraal en gedetailleerd gezichtsvermogen. De betrokkenen kunnen niet meer lezen of gezichten herkennen, maar de randen van het gezichtsveld (perifere gezichtsveld) blijven helder, zodat ze zich nog kunnen verplaatsen. Gewoonlijk worden beide ogen getroffen.
Maculadegeneratie zit soms in de familie. De aandoening ontwikkelt zich meestal boven de zestig, maar treft heel soms ook jongeren. De kans op maculadegeneratie wordt vergroot door overmatige blootstelling aan zonlicht, roken en erfelijke factoren.
Er zijn twee hoofdvormen van maculadegeneratie. Bij droge maculadegeneratie sterven lichtgevoelige cellen in de gele vlek geleidelijk af. Bij natte degeneratie ontstaan kwetsbare nieuwe bloedvaten onder de gele vlek. Als deze vaten stuk gaan, worden de lichtgevoelige cellen in de gele vlek beschadigd.
Maculadegeneratie leidt tot voortschrijdende slechtziendheid, bij de natte vorm in de loop van enkele weken tot maanden. Bij de droge vorm gaat het gezichtsvermogen veel langzamer achteruit, meestal in de loop van enkele jaren. Tot de symptomen behoren:
- steeds meer moeite met lezen, televisie kijken en gezichten herkennen;
- vertekend zien, waardoor dingen groter of kleiner lijken dan normaal of rechte lijnen krom lijken.
De diagnose wordt gesteld met testen en onderzoek van het netvlies met een oogspiegel (Oogspiegelen (test)). Als maculadegeneratie wordt vermoed, kan men fluoresceïneangiografie (vorige pagina) doen om afwijkende bloedvaten te zoeken.
Droge maculadegeneratie is onbehandelbaar. De eerste stadia zijn soms te behandelen met laserchirurgie, waarbij afwijkende bloedvaten worden gedicht en verder gezichtsverlies kan worden voorkomen. In speciale gevallen wordt fotodynamische therapie (PDT)toegepast, waarbij de laserbehandeling wordt uitgevoerd nadat de afwijkende bloedvaten in de gele vlek geactiveerd zijn met de kleurstof verteporfine. Als zich afwijkende bloedvaten blijven ontwikkelen, is herhaalde behandeling nodig.
Als het gezichtsvermogen ernstig is aangetast, kunnen hulpmiddelen zoals vergrotende brillenglazen en een televisieloep nuttig zijn.
- Leeftijd
- Komt in toenemende mate voor bij het ouder worden, vooral boven 70 jaar
- Zit soms in de familie
- Roken en buitensporige blootstelling aan zonlicht zijn risicofactoren
- Geslacht
- Komt meer voor bij vrouwen
- Erfelijkheid
- Zit soms in de familie
- Leefwijze
- Roken en buitensporige blootstelling aan zonlicht zijn risicofactoren