Chemische elementen die nodig zijn voor de lichaamsfuncties
Mineralen zijn chemische elementen die noodzakelijk zijn om gezond te blijven. Het lichaam kan ze niet maken en moet ze dus uit het voedsel opnemen.
Supplementaire therapie is noodzakelijk als het lichaam niet of niet goed in staat is mineralen uit de voeding op te nemen(zie Malabsorptie, Malabsorptie) of als er grotere behoefte aan mineralen ontstaat, zoals in de zwangerschap. Meestal levert het voedsel voldoende mineralen, zodat minerale supplementen niet nodig zijn en zelfs worden ontraden: sommige werken vergiftigend.
De mineralen die het meest worden voorgeschreven, zijn ijzer, calcium, magnesium, zink, fluor, jodium en fosfor.
Dit mineraal is een essentieel bestanddeel van hemoglobine, de bloedkleurstof die nodig is voor het zuurstoftransport in het lichaam. Bij een goed samengestelde voeding zal er geen ijzergebrek optreden, hoewel sommige vrouwen die lijden aan overmatige menstruatie(zie Menorragie, Menorragie), zwangere vrouwen of vrouwen die pas bevallen zijn, wel een tekort kunnen krijgen. Ook veganisten en patiënten met chronisch bloedverlies, bijvoorbeeld bij een maagzweer, kunnen een ijzertekort ontwikkelen.
IJzer wordt meestal oraal ingenomen in de vorm van druppels of pillen. Het is zonder recept verkrijgbaar. Bij ijzertherapie kan de ontlasting donker worden. Ook kan obstipatie of soms diarree, misselijkheid en buikpijn optreden. De voorgeschreven dosis mag u niet overschrijden: een te hoge ijzerinname heeft ernstige bijwerkingen, zoals bloedbraken, bloedverlies uit het rectum, koorts en lage bloeddruk.
Voor de meeste vitaminen en mineralen geldt een veilige bovengrens. De totale inname uit de gewone voeding, verrijkte voedingsmiddelen en supplementen van vitaminen en mineralen mag niet hoger zijn dan deze veilige bovengrens.
Dit mineraal is van groot belang voor de opbouw van botten en tanden, het samentrekkend vermogen van de spieren en het doorgeven van zenuwprikkels. Een normaal voedingspatroon bevat voldoende calcium.
Soms is aanvulling nodig bij zwangere vrouwen of moeders die borstvoeding geven. Voor de botvorming van de vrucht en de moedermelkproductie zijn hoge doses calcium nodig. Ook bij ouderen kunnen tekorten ontstaan omdat hun lichaam calcium slechter opneemt. Bij osteoporose (Osteoporose) kan therapie met calcium nodig zijn, evenals bij patiënten met hypoparathyreoïdie (Hypoparathyreoïdie) of acuut nierfalen (Nierinsufficiëntie). Een ernstig gebrek aan calcium kan krampen en spierspasmen geven. Ook dan kan calcium per injectie nodig zijn. Bijwerkingen van calcium zijn obstipatie en misselijkheid.
Dit mineraal is nodig voor gezonde botten en tanden, voor de spieractiviteit en voor het doorgeven van zenuwprikkels. Aanvullende behandeling kan nodig zijn in gevallen waarin het vermogen magnesium uit het voedsel op te nemen, verstoord is. Dit geldt ook bij alcoholisme (Alcoholverslaving), herhaaldelijk braken of langdurige diarree. Te veel magnesium kan misselijkheid, braken, diarree en duizeligheid veroorzaken.
Dit mineraal is noodzakelijk voor een ongestoorde groei en voor de wondheling. In welvarende landen komt gewoonlijk geen zinktekort voor, behalve bij ondervoede oudere mensen. Ook na een ernstig ongeval of bij brandwonden kan zinkgebrek optreden, omdat door het helingsproces de zinkvoorraden snel afnemen. Soms worden dan preparaten met zink voorgeschreven. Die worden meestal oraal gegeven, maar ook kan zink in zalven worden verwerkt voor de toepassing bij huidafwijkingen, bijvoorbeeld bij luieruitslag. Te hoge doses kunnen bijwerkingen hebben in de vorm van misselijkheid, braken, koorts, hoofdpijn en buikpijn.
Dit mineraal voorkomt tandbederf en maakt de botten steviger. De voornaamste bron voor fluoride is water: in sommige landen voegt men fluor toe aan het drinkwater. In Nederland is dit niet toegestaan. Ook aan tandpasta wordt fluoride toegevoegd. Soms zal de tandarts fluortabletjes of druppeltjes voorschrijven, bijvoorbeeld als er een vergrote kans bestaat op cariës (Cariës). Bij een te hoge inname van fluoride ontstaat fluorose, waarbij het email van de tanden bruin of vlekkerig wordt.
Dit mineraal is noodzakelijk voor de vorming van de schildklierhormonen die het energieverbruik van het lichaam reguleren en die noodzakelijk zijn voor een normale groei bij kinderen. Belangrijke bronnen zijn: zeevis, schaal- en schelpdieren, brood, gejodeerd zout en zuivelproducten. Radioactief jodium wordt gebruikt bij de behandeling van struma (Struma) of hyperthyreoïdie (Hyperthyreoïdie) om de schildklier te laten verschrompelen. Overmatige doses jodium kunnen hypothyreoïdie veroorzaken.
Dit noodzakelijke bestanddeel van het voedsel komt vooral voor in granen, zuivelproducten, eieren en vlees. Het meeste fosfor dat in het lichaam voorkomt, gaat met het calcium in het lichaam verbindingen aan die zorgen voor de structuur van botten en tanden. Een verlaagd fosforgehalte in het bloed, ofwel hypofosfatemie, komt voor bij sommige nieraandoeningen, bij hyperparathyreoïdie (Hyperparathyreoïdie) en bij malabsorptie (Malabsorptie).
Tekorten kunnen worden bestreden met fosforpreparaten. Hypercalciëmie, met extreem hoge bloedspiegels van calcium, kan worden behandeld met fosfaat. Diarree is een van de bijwerkingen.
