Om een indruk te krijgen of ’het bloed goed is’, of er niet te veel of te weinig eiwitten, suikers, vetten (urine, hersenvocht, maagsap, enz.), hormonen, cellen, micro-organismen in de diverse lichaamsvloeistoffen zitten, kunnen er allerlei testen worden uitgevoerd. Zij helpen bij de diagnose, het bepalen van de ernst van een ziekte of het volgen van de therapie.
Er is een aantal typen onderzoek te onderscheiden. Het algemeen klinisch chemisch onderzoek omvat de meting van eiwitten, zouten, vetten, suikers; denk aan bijvoorbeeld lever- en nierfunctie, vitaminen of cholesterol. Met hematologisch onderzoek worden de aantallen rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes geteld en wordt naar hun ontwikkelingsstadium gekeken: bijvoorbeeld onderzoek naar bloedarmoede of leukemie. Met stollingsonderzoek wordt gezocht naar defecten in de bloedstolling, waarbij de stolling verlaagd kan zijn, zoals bij bloederziekte, maar ook verhoogd, zoals bij trombose. Bij het bloedtyperingsonderzoek worden de bloedgroepen bepaald (bijvoorbeeld ABO en resusbloedgroep). Dit is van essentieel belang wanneer een patiënt tijdens een operatie bloed ontvangt van een donor. Het immunologisch onderzoek wordt gedaan wanneer iemand vatbaar is voor infecties of voor allergieën en zijn eigen afweer te weinig of juist te sterk functioneert. Het endocrinologisch onderzoek omvat de meting van hormonen, zoals schildklierhormoon en de geslachtshormonen oestradiol en testosteron. Met microbiologisch onderzoek wordt gekeken naar het voorkomen van overmatig veel of bijzondere microben (bacteriën, virussen, schimmels). Het genetisch onderzoek heeft de laatste jaren een enorme vlucht genomen en omvat onderzoek naar afwijkingen van het erfelijke materiaal (DNA), maar ook naar specifieke bacteriën en virussen. Verder kennen we nog het toxicologisch onderzoek gericht op vergiftigingen door geneesmiddelen, zware metalen en gif.
Veel van de onderzoeken in het laboratorium kunnen snel en geautomatiseerd worden gedaan, en met dezelfde monsters kunnen meerdere testen worden gedaan, zodat binnen een tiental minuten al resultaten bekend zijn. Er zijn echter nog veel testen die handmatig moeten worden verricht door analisten en waarbij de uitslag uren of zelfs dagen op zich laat wachten. Volop in opkomst zijn de zogenoemde bedside-testen of point-of-care-testen. Deze worden door de arts of verpleegkundige uitgevoerd bij het bed, of direct bij de patiënt, uit een druppeltje bloed uit de vingers. Er zijn ook steeds meer testen te koop bij de drogist. De zwangerschapstest is hier een voorbeeld van, maar nieuw zijn testen voor bijvoorbeeld cholesterol, menopauze, syfilis en PSA (prostaatspecifiek antigeen).
- Chromosomen (vergroot)
- Men scheidt chromosomen van bloed- of celmonsters om genetische afwijkingen op te sporen.
