De nieren en urinewegen, vormen samen het filtersysteem voor het bloed waaruit ze afvalproducten en overtollig water verwijderen. Het systeem bestaat uit de twee nieren, de blaas, de urineleiders die iedere nier met de blaas verbinden, en de plasbuis via welke de urine het lichaam verlaat. Door filteren van het bloed regelen de nieren de hoeveelheid water in het lichaam en bewaren daarmee het evenwicht van de lichaamsvloeistoffen. De nieren produceren ook hormonen die onder andere nodig zijn voor de bloedaanmaak en de bloeddrukregulatie. Dagelijks loopt al het bloed meer dan 300 keer door de nieren – een bloedstroom van 1700 liter.
Al onze dagelijkse bezigheden, van eten en ademen tot wandelen en hardlopen, worden mogelijk gemaakt door chemische reacties in onze lichaamscellen. Afvalstoffen die bij deze reacties worden gevormd, komen in het bloed terecht. Om gezond te blijven moeten deze eruit worden gefilterd en door het lichaam uitgescheiden. Dit is de voornaamste functie van de nieren en urinewegen.
De nieren zijn verbonden met de aorta, de hoofdslagader van het lichaam die direct van het hart komt. Als het lichaam in rust is, stroomt ongeveer een kwart van het bloed dat door het hart wordt rondgepompt door de nieren. Na filtratie stroomt het bloed uit de nieren via de onderste holle ader, de grootste lichaamsader, weer terug naar het hart.
- Bloedtoevoer
- Door de nier lopen talloze bloedvaten.
Iedere nier bevat ongeveer een miljoen nefronen, minifilters die bestaan uit een kluwen haarvaten, de glomerulus, en een lang, dun nierbuisje. Door de poriën in de glomerulus kunnen slechts moleculen uit het bloed gaan die niet te groot zijn. Bloedcellen en eiwitten zijn veel te groot om door de poriën te dringen. Kleinere moleculen komen in het nierbuisje terecht, waar bruikbare stoffen, bijvoorbeeld glucose, weer in de bloedstroom worden opgenomen door de zogenoemde terugresorptie. De vloeistof die in het nierbuisje achterblijft, is de voorurine. Voorurine bestaat uit water en afvalstoffen zoals ureum en het overschot van zouten. Ureum en zouten zijn schadelijk voor het lichaam als er te veel van in het bloed zit. Ook als het bloed ‘te zuur’ of ‘te basisch’ wordt, is dat niet goed voor de reacties in de lichaamscellen. De nieren bewaken de zuurgraad van het lichaam door het uitscheiden of vasthouden van bepaalde stoffen of moleculen.
Door de voortdurende filtering van het bloed worden niet alleen de schadelijke afvalstoffen uit het lichaam gehaald, maar wordt ook de waterhoeveelheid geregeld. Als u meer water drinkt dan uw lichaam nodig heeft, wordt het teveel met de urine afgevoerd. Maar als u (te) weinig water drinkt, maken de nieren de urine geconcentreerder.
- Een glomerulus
- Deze kluwen haarvaten vormt een glomerulus die het bloed in de nier filtert.
De nieren produceren ook een hormoon dat de vorming van bloedcellen stimuleert (erytropoëtine) en hormonen die de bloeddruk regelen.
