Daling van de lichaamstemperatuur tot een gevaarlijk laag niveau
Men spreekt van onderkoeling (hypothermie) als de lichaamstemperatuur (normaal 37 °C) daalt tot onder 35 °C. Het lichaam beschikt over mechanismen om warmer te worden, zoals rillen, maar wanneer de omgeving te koud is of de verwarmingsmechanismen van het lichaam slecht functioneren, ontstaat onderkoeling. Onderkoeling kan gepaard gaan met bevriezing en is in extreme gevallen dodelijk.
Onderkoeling komt vooral voor bij bergbeklimmers en wandelaars die onvoldoende gekleed zijn. Daklozen zijn vooral kwetsbaar tijdens de wintermaanden. Mensen met een verminderd gevoel voor kou als gevolg van alcohol- of drugsgebruik kunnen onderkoeld raken, doordat ze niet beseffen dat ze te dun gekleed zijn.
Sommige aandoeningen vergroten de kans op onderkoeling. Hypothyreoïdie vertraagt de lichaamsfuncties en verlaagt de lichaamstemperatuur, terwijl mensen die zich na een beroerte of door bijvoorbeeld artritis niet goed kunnen bewegen, zelf weinig warmte produceren.
Vooral ouderen lopen het risico onderkoeld te raken. Naarmate het lichaam ouder wordt, is het minder goed in staat bij koud weer op temperatuur te blijven. Ouderen hebben bovendien minder gevoel voor kou en merken niet altijd dat hun lichaamstemperatuur daalt. Soms wordt het besef van temperatuurwisselingen ondermijnd door dementie (Dementie).
Baby’s zijn gevoelig voor onderkoeling, omdat ze warmte snel kwijtraken en net als ouderen hun lichaamstemperatuur niet goed kunnen reguleren.
Bij winderig en nat weer verliest het lichaam sneller warmte en is de kans op onderkoeling groter. Onderkoeling kan heel snel optreden als iemand een poosje in koud water ligt.
- Het risico van onderkoeling
- Naarmate de windsnelheid toeneemt, voelt de lucht kouder aan en raakt het lichaam meer warmte kwijt, zodat onderkoeling ook bij relatief hoge temperatuur kan ontstaan.
Meestal ontwikkelen de symptomen zich in de loop van enkele uren of dagen, maar iemand die is blootgesteld aan koud water of harde wind, kan in enkele minuten onderkoeld raken, ook al voelt hij de kou zelf niet. De symptomen zijn:
- vermoeidheid;
- trage, onhandige bewegingen;
- verwardheid, slecht oordeelsvermogen, trage reacties;
- blauwe, koude handen en voeten.
De symptomen worden duidelijker naarmate de lichaamstemperatuur verder daalt. De lippen worden blauw, de betrokkene gaat ijlen of raakt bewusteloos en er kunnen hartritmestoornissen (Hartritmestoornissen) of zelfs hartstilstand (Hartstilstand) optreden.
Als iemand in uw omgeving licht onderkoeld is, kunt u hem naar een warme, beschutte plaats brengen. Help indien nodig met het uittrekken van natte kleding en vervang deze door warme, droge kleding. Wikkel de betrokkene in een warme deken en geef hem, als hij volledig bij bewustzijn is, iets warms te drinken. Geef geen alcohol, omdat dit de toestand kan verergeren. Waarschuw bij ernstige onderkoeling een arts.
Als iemand op een afgelegen plaats onderkoeld is geraakt, moet u zo veel mogelijk van de bovenstaande maatregelen nemen totdat er hulp komt. Kruip indien mogelijk samen in een slaapzak, zodat uw lichaamswarmte de ander opwarmt. Als het slachtoffer bewusteloos raakt, moet u indien nodig eerste hulp geven (zie Eerste hulp: het abc van reanimatie.
De arts onderzoekt met een rectale thermometer die lage temperaturen registreert, de mate van onderkoeling. Ernstig onderkoelde mensen moeten op de intensive care (Op de intensive care (omgeving)) van een ziekenhuis langzaam worden opgewarmd.
De meeste licht tot matig onderkoelde mensen herstellen volledig. De prognose is het best voor jonge mensen.
Meestal is onderkoeling te voorkomen door goede voorzorgsmaatregelen te nemen, zoals voldoende beweging en het dragen van warme kleding.
- Leeftijd
- Elke leeftijd, maar vooral baby’s en ouderen
- Leefwijze
- Daklozen en mensen die bij koud weer veel buiten zijn, lopen een hoger risico
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
