Ontsteking van het pericard of hartzakje, het dubbele vlies om het hart
Het pericard of hartzakje is een uit twee lagen opgebouwd vlies dat het hart omgeeft. Bij pericarditis is het vlies ontstoken, meestal door een infectie. De ontsteking is gewoonlijk acuut en de klachten worden vaak voor die van een hartinfarct (Hartinfarct) gehouden. De ontsteking verdwijnt meestal na een week. Een enkele keer gebeurt dat niet en raakt het pericard beschadigd en verdikt en beknelt het het hart. Het beknelde hart kan onvoldoende goed pompen. Deze ernstige chronische aandoening wordt constrictieve pericarditis genoemd. Bij zowel de acute als de chronische variant kan zich vocht verzamelen tussen de twee lagen van het pericard, waardoor het hart niet goed meer kan pompen. Dat kan tot chronisch hartfalen (Chronisch hartfalen) leiden.
Bij jonge mensen wordt pericarditis meestal door een virusinfectie veroorzaakt, al kan pericarditis ook als complicatie van een bacteriële longontsteking (Longontsteking) optreden. In sommige landen is tuberculose (Tuberculose) een belangrijke oorzaak van pericarditis. Een hartinfarct (Hartinfarct) kan tot pericarditis leiden als de spier bij het oppervlak van het hart aangetast is. Pericarditis is ook mogelijk als een kankergezwel elders in het lichaam zich naar het hart uitzaait.
Ook auto-immuunziekten, waarbij het lichaam de eigen weefsels aanvalt, willen nog wel eens tot ontsteking van het pericard leiden. Zo veroorzaken reumatoïde artritis (Reumatoïde artritis) en systemische lupus erythematosus (Systemische lupus erythematosus (SLE)) soms pericarditis.
De klachten van acute pericarditis ontwikkelen zich in enkele uren en houden ongeveer zeven dagen aan. De belangrijkste zijn:
- pijn op het midden van de borst, die erger wordt bij diep ademhalen en minder wordt door naar voren te leunen;
- pijn in de nek en schouders;
- koorts.
Bij chronische constrictieve pericarditis, of als er veel vocht in het pericard zit, kan het hart moeite hebben het bloed door het lichaam te pompen. Een slechte bloedsomloop leidt vervolgens tot andere klachten, die zich in de loop van enkele maanden uiten, bijvoorbeeld in kortademigheid en zwelling van enkels en onderlichaam. Soms ontstaat er ook een onregelmatige hartslag (zie Boezemfibrilleren, Boezemfibrilleren).
De arts zal een röntgenfoto van de borstkas (Röntgenopname (test)) en een ECG (Elektrocardiografie () laten maken. Met een echocardiogram (Echocardiografie (test)) kan de arts het hart inwendig zichtbaar maken, de dikte van het pericard meten en de aanwezigheid van vocht rond het hart vaststellen. Een bloedtest wijst vervolgens uit of er sprake is van een infectie of een auto-immuunziekte.
Bij pericarditis is behandeling in het ziekenhuis noodzakelijk. U krijgt er een ontstekingsremmer (
NSAID’s
) om de pijn in de borst te verminderen en de ontsteking te bestrijden.
Als de oorzaak van de pericarditis een virusinfectie is, zal de infectie ook zonder behandeling binnen een week verdwijnen. In andere gevallen wordt de behandeling toegesneden op de onderliggende oorzaak. Zo worden bij een bacteriële infectie antibiotica (Antibiotica) voorgeschreven, bij een auto-immuunziekte corticosteroïden (Corticosteroïden) en bij tuberculose medicijnen tegen die ziekte (Geneesmiddelen tegen tuberculose).
In geval van pericardvocht kan het vocht worden weggezogen met een naald die door het borstvlies wordt gestoken. Als het pericardvocht terugkeert, kan een stukje van het pericard worden weggehaald, zodat het vocht steeds vanzelf wegloopt. Bij chronische constrictieve pericarditis wordt het pericard soms operatief grotendeels verwijderd, zodat het hart weer ongehinderd kan pompen.
De meeste mensen met een virale pericarditis herstellen binnen een week, maar ongeveer 10 procent krijgt binnen enkele weken opnieuw een ontsteking.
De pericarditis kan ook terugkeren als een auto-immuunziekte de oorzaak is. Operatief ingrijpen bij chronische constrictieve pericarditis heeft slechts in een beperkt aantal gevallen succes.
- Leeftijd
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Geen factoren van betekenis
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis
