Aandoeningen van zenuwen die hersenen en ruggenmerg met andere lichaamsdelen verbinden, de perifere zenuwen
Aandoeningen van het perifere zenuwstelsel worden neuropathieën genoemd. Afhankelijk van de aard van de aangedane zenuwen kunnen perifere neuropathieën de waarneming, het bewegen of autonome functies, zoals beheersing van de blaas, verstoren. Perifere neuropathieën zijn zelden levensbedreigend.
In de westerse wereld is de meest voorkomende oorzaak van aandoeningen van het perifere zenuwstelsel diabetes mellitus (zie Diabetische neuropathie). Tekorten aan vitaminen behorend tot het vitamine B-complex en enkele andere gebreksziekten kunnen eveneens tot een zenuwaandoening leiden (zie Neuropathie door verkeerde voeding). Dit komt vaak bij alcoholisten voor. Door overmatig alcoholgebruik kunnen de perifere zenuwen ook rechtstreeks beschadigd worden.
Schade aan één enkele zenuw kan ontstaan door verwonding (zie Perifeer zenuwletsel, Perifeer zenuwletsel) of door druk, bijvoorbeeld bij het carpaletunnelsyndroom.
Neuropathie kan ook komen door een infectie, zoals lepra (Listeriose) of hiv-infectie. Het syndroom van Guillain-Barré wordt veroorzaakt door een abnormale immuunreactie na een infectie.
Ook auto-immuunziekten kunnen een zenuwaandoening veroorzaken (Auto-immuunziekten en verder). Neuropathie kan ook bij bepaalde vormen van kanker ontstaan, met name bij primaire longkanker en lymfoom. Soms kan amyloïdose ook een oorzaak zijn, een ziekte waarbij afzetting van abnormaal eiwit in het lichaam plaatsvindt.
Medicijnen, zoals isoniazide, een middel tegen tbc (Geneesmiddelen tegen tuberculose), kunnen zenuwbeschadiging veroorzaken, evenals bepaalde giffen, zoals rattenkruid. Soms is de oorzaak van de ziekte echter onbekend.
Bij perifere neuropathieën kunnen zowel zenuwbanen die informatie naar de hersenen vervoeren (sensorische zenuwen), als zenuwbanen die de spieren laten bewegen (motorische zenuwen) of zenuwbanen die autonome functies (autonome zenuwen) besturen, worden aangetast. In de perifere zenuw lopen die banen bij elkaar.
Deze neuropathieën betreffen meestal de voeten en vervolgens de handen. Tot de symptomen van deze neuropathieën behoren een tintelend gevoel, pijn en gevoelloosheid in het aangedane gebied. Als de vingertoppen gevoelloos zijn, kunnen talrijke gewone dagelijkse bezigheden moeilijk worden verricht. De oorzaak van sensorische neuropathie kan onder andere verkeerde voeding of medicijngebruik zijn.
Als motorische zenuwen zijn aangetast, worden de spieren die ze verzorgen zwakker en gaan uiteindelijk slinken. In ernstige gevallen wordt de beweeglijkheid beperkt en in zeldzame gevallen moet de ademhaling worden ondersteund (zie Intensive care, Op de intensive care (omgeving)). Loodvergiftiging kan tot een neuropathie leiden die alleen de motorische zenuwen aantast.
Aantasting van autonome zenuwen kan leiden tot flauwvallen door lage bloeddruk (Lage bloeddruk (hypotensie)), diarree, obstipatie en urine-incontinentie of impotentie. Autonome neuropathie wordt vaak veroorzaakt door langdurige diabetes.
De huisarts kan veelal door eenvoudig lichamelijk onderzoek vaststellen welke zenuwen zijn aangedaan. Als de oorzaak van een neuropathie niet duidelijk is, kan hij bloedonderzoek laten doen om een tekort in de voeding of een auto-immuunziekte aan te tonen. Verwijzing naar een specialist kan nodig zijn. Als een zenuw beklemd lijkt te zijn, wordt mogelijk beeldvormend onderzoek (CT-scan of MRI
)verricht om de beknelling zichtbaar te maken. Ook kan het functioneren van de zenuw door elektrisch onderzoek worden getest (zie Onderzoek van zenuwen en spieren, onder).
De behandeling van perifere neuropathie hangt af van de oorzaak en het type aangedane zenuw.
Behandeling van diabetes kan de voortschrijding van diabetische neuropathie tegenhouden, en injecties met vitamine B (zie Vitaminen) kunnen bij verkeerde of onvoldoende voeding helpen. Als de motorische zenuwen zijn aangedaan, kunnen met behulp van fysiotherapie (Revalidatiegeneeskundige behandeling) de spieren versterkt worden. Als de onderliggende oorzaak kan worden behandeld, kan de aandoening verbeteren of overgaan, maar chronische zenuwbeschadiging kan onomkeerbaar zijn.
- Leeftijd
- Risicofactor hangt af van de oorzaak
- Risicofactor hangt af van de oorzaak
- Risicofactor hangt af van de oorzaak
- Geslacht
- Risicofactor hangt af van de oorzaak
- Erfelijkheid
- Risicofactor hangt af van de oorzaak
- Leefwijze
- Risicofactor hangt af van de oorzaak
