Groep stoornissen waarbij vaste patronen van denken en doen voortdurend problemen in het leven veroorzaken
Mensen met persoonlijkheidsstoornissen hebben diepgewortelde patronen in denken en gedrag, waardoor ze niet goed in de samenleving passen. Iemand met zo’n stoornis weet vaak niet dat zijn persoonlijkheid afwijkt, maar is zich er wel van bewust dat er problemen in het dagelijkse leven zijn. Mensen met een persoonlijkheidsstoornis zijn niet flexibel en passen zich moeilijk aan.
Persoonlijkheidsstoornissen ontwikkelen zich vaak in de adolescentie en jongvolwassenheid, maar worden vaak pas in het latere leven herkend. De oorzaak is meestal onbekend, maar kan een combinatie van erfelijke factoren en ervaringen in de kindertijd zijn.
Persoonlijkheidsstoornissen zijn in drie brede groepen te verdelen: excentriek of vreemd (cluster a), emotioneel en grillig (cluster b) en angstig of bevreesd (cluster c). Iedere groep heeft zijn eigen patroon van gedachten en gedrag.
Deze groep kan verder worden verdeeld in drie typen: paranoïde, schizoïde en schizotypisch.
Mensen met een paranoïde persoonlijkheid zijn wantrouwig, jaloers en verwaand. Ze interpreteren de handelingen van anderen snel als vijandig en kunnen zich voortdurend afgewezen voelen.
Personen met schizoïde persoonlijkheden zijn emotioneel kil en onverschillig naar anderen. Ze hebben weinig fantasieën en zijn niet op hun gemak in gezelschap. Ze doen de dingen liever alleen. Deze aandoening is iets anders dan schizofrenie.
Mensen met schizotypische persoonlijkheden vertonen excentriek en argwanend gedrag, vaak met magische ideeën, zoals geloof in magie of telepathie. Ze kunnen er onverzorgd uitzien en vaag, abstract spreken en in zichzelf praten.
Deze persoonlijkheidsstoornis is te verdelen in vier typen: antisociaal, borderline, theatraal en narcistisch.
Een antisociale persoonlijkheid wordt gekenmerkt door impulsief, destructief gedrag dat vaak gevoelens en rechten van anderen negeert. Deze mensen hebben weinig of geen schuldgevoel en hebben een geringe frustratietolerantie. Ze kunnen problemen met relaties hebben en komen vaak in aanraking met de politie.
Iemand met een borderlinepersoonlijkheid heeft veel problemen, waaronder die met de identiteit en de onmogelijkheid stabiele relaties te vormen. Mensen met deze stoornis hebben sterk wisselende stemmingen, vertonen promiscue gedrag, geven te gemakkelijk geld uit of misbruiken middelen.
Mensen met een theatrale persoonlijkheid (vroeger wel aangeduid met hysterische persoonlijkheidsstructuur) hebben overdreven, maar oppervlakkige emoties. Ze zijn egocentrisch, houden weinig rekening met anderen, hebben veel geldingsdrang en vragen voortdurend bevestiging.
Personen met een narcistische persoonlijkheid denken dat ze uniek en superieur aan anderen zijn. Ze zijn voortdurend op zoek naar aandacht en bewondering en interesseren zich niet voor de problemen van anderen. Zij zijn zeer gevoelig voor kritiek, krenkingen en mislukkingen en komen kwetsend en arrogant over.
Deze groep wordt verdeeld in ontwijkend, passief-agressief, obsessief-compulsief en afhankelijk.
Mensen met een ontwijkende persoonlijkheid zijn schuchter, overgevoelig voor afwijzing en voorzichtig met nieuwe ervaringen en verantwoordelijkheden. Ze zijn meestal slecht op hun gemak in sociale situaties.
Mensen met een passief-agressieve persoonlijkheid uiten door hun gedrag verborgen vijandigheid en stellen vaak alles uit, doen moedwillig inefficiënt en komen nors en vijandig over. Ze kunnen beloven een taak uit te voeren en zullen vervolgens op subtiele wijze de uitvoering ervan saboteren.
Een obsessieve compulsieve persoonlijkheid wordt gekenmerkt door een voortdurend streven naar perfectie en houdt weinig rekening met de gevoelens van anderen. Hij is weinig flexibel, bekrompen en staat klaar met oordelen.
Mensen met een afhankelijke persoonlijkheid hebben een zwakke wil en zijn toegeeflijk en onderdanig. Ze lijken hulpeloos, twijfelachtig, hebben geen zelfvertrouwen en laten beslissingen aan anderen over.
Mensen met een persoonlijkheidsstoornis weten vaak wel dat er iets niet klopt, maar een verzoek tot hulp komt meestal pas als ze vastlopen in het leven.
De arts zal eerst het gedrag beoordelen en naar uitlokkende factoren zoeken. Als drugs- of alcoholgebruik een rol speelt, moet eerst dit probleem worden overwonnen.
Mensen bij wie relatieproblemen of een lage eigendunk het grootste probleem zijn, kunnen baat hebben bij psychotherapie. Een aantal mensen met zeer ernstige problemen kan gebaat zijn bij langdurige behandeling in een speciale gemeenschap, waar ze leren om te gaan met het dagelijkse leven.
In het algemeen verbetert een abnormale persoonlijkheid met het ouder worden.
- Leeftijd
- Ontwikkelen zich gewoonlijk in de adolescentie of jongvolwassenheid
- Risicofactor afhankelijk van het type
- Risicofactor afhankelijk van het type
- Geslacht
- Risicofactor afhankelijk van het type
- Erfelijkheid
- Risicofactor afhankelijk van het type
- Leefwijze
- Risicofactor afhankelijk van het type
