Aanwezigheid van lucht tussen de vliezen van de long en borstwand
Bij een pneumothorax bevindt zich lucht tussen de twee vliezen van de long en borstwand, die tussen de longen en de ribbenkast zit. Een deel van de long of de hele long is ingeklapt, wat tot pijn op de borst en benauwdheid leidt. De lucht kan uit de longen of van buiten het lichaam komen, afhankelijk van de oorzaak. De aandoening treft vaak slechts één kant van de borst. Het komt veel vaker voor bij mannen (85 procent) dan bij vrouwen (15 procent).
De hoeveelheid lucht in de pleuraholte kan klein zijn; de ademhaling wordt dan niet ernstig gehinderd. Een grote pneumothorax kan echter ernstige benauwdheid veroorzaken. Bij een ventielpneumothorax wordt er wel lucht naar binnen gezogen, maar die lucht kan er niet uit, waardoor de druk in de pleuraholte toeneemt. Dit veroorzaakt ernstige kortademigheid en kan fataal zijn. Er is onmiddellijke medische behandeling nodig.
- Pneumothorax
- Links op deze röntgenopname is een grote hoeveelheid lucht te zien, waardoor de long eronder is ingeklapt.
- Lucht buiten long
- Normale long
- Hart
- Ingeklapte long
In veel gevallen ontstaat een pneumothorax door spontaan scheuren van een abnormaal uitgezet longblaasje, een zogeheten bulla, aan het oppervlak van de long. De scheur wordt soms veroorzaakt door drukveranderingen in de pleuraholte bij zware inspanning, maar ontstaat meestal gewoon in rust zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak. Dit komt overigens wel veel vaker voor bij rokers dan bij niet-rokers. Pneumothorax door scheuren van een bulla komt het meest voor bij lange, magere jongemannen.
Pneumothorax kan in zeldzame gevallen ontstaan als complicatie van een longaandoening zoals astma, maar vaker door destructie van de longblaasjes als gevolg van COPD
of een Pneumocystis carinii-infectie bij aids (Hiv-infectie en aids). Bij een herhaalde pneumothorax moet aan het syndroom van Marfan worden gedacht, een zeldzame erfelijke ziekte van het bindweefsel die tot afwijkingen van skelet, hart en ogen leidt.
Andere oorzaken van pneumothorax zijn een verwonding, waardoor lucht van buiten in de pleura terechtkomt, gebroken ribben die de onderliggende long scheuren of operatieve handelingen aan de borst.
De symptomen van pneumothorax ontwikkelen zich gewoonlijk snel en kunnen het volgende omvatten:
- pijn op de borst die fel en plotseling kan zijn, maar ook slechts licht;
- kortademigheid of verergering van kortademigheid bij mensen met een langdurige aandoening van de luchtwegen;
- beklemd gevoel op de borst;
- hoesten en eventueel blauw aanlopen.
Bij ventielpneumothorax treedt hevige pijn en kortademigheid op. Door de hoge druk kan het bloed niet meer van de longen naar het hart, wat lage bloeddruk, flauwvallen en shock kan veroorzaken.
Als de arts pneumothorax vermoedt, kan een röntgenopname van de borst worden gemaakt. Lichte pneumothorax gaat meestal binnen een paar dagen over als het lek is genezen en de lucht geleidelijk door het lichaam wordt geabsorbeerd.
Bij ernstigere pneumothorax of een onderliggende longaandoening, is behandeling in het ziekenhuis nodig. Er wordt onder plaatselijke verdoving een drain door de wand van de borst in de pleuraholte geplaatst om de lucht te laten ontsnappen (zie Drainage).
Ventielpneumothorax is een spoedgeval en wordt behandeld door een grote holle naald rechtstreeks in de borst te steken om lucht te laten ontsnappen. Dit geeft onmiddellijk verlichting.Als een lek blijft bestaan of terugkeert, kan pleurodese worden toegepast om verder inklappen van de long te voorkomen. Hierbij wordt er door een buis of drain een verklevende stof tussen de vliezen van de pleuraholte gebracht. De stof veroorzaakt een wijdverbreide ontsteking van de pleura, waardoor de vliezen aan elkaar plakken. Pleurodese werkt echter niet altijd. Daarom wordt vaak gekozen voor een operatie, waarbij het eventueel aanwezige lek kan worden verwijderd en het borstvlies wordt verwijderd of opgeruwd, zodat de vliezen aan elkaar verkleven. Met behandeling herstellen de meeste mensen met pneumothorax volledig.
- Leeftijd
- Komt het meest voor bij jonge mensen
- Komt in sommige families meer voor
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Komt meer voor bij mannen
- Erfelijkheid
- Komt in sommige families meer voor
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis
