Vooral beschadigingen (mutaties) in genen die de deling en overleving van cellen stimuleren (proto-oncogenen) en genen die groeiremming en celdood (apoptose)reguleren (tumorsuppressorgenen), spelen een rol bij het ontstaan van kanker. Beschadigingen die aanleiding geven tot activatie van proto-oncogenen (dan oncogenen) en inactivatie van tumorsuppressorgenen, leiden tot abnormale celgroei.
De normale cel heeft mechanismen om blijvende genmutaties te voorkomen, zoals reparatie van beschadigde genen en het uit zichzelf afsterven als reparatie niet mogelijk is (apoptose). Voor kanker zijn meer mutaties in verschillende genen nodig, een proces dat meestal vele jaren in beslag neemt. Kankerprocessen op basis van erfelijke mutaties (circa 5 procent van de gevallen) hebben meestal minder tijd nodig om te ontstaan en treden daarom vaker op jongere leeftijd op.
- Delende kankercel
- Op deze vergroting deelt een kankercel zich tot twee cellen die beide beschadigd genetisch materiaal bevatten.
- Celkern
- Celkern
- 1
- Carcinogenen dringen in de cel door en veroorzaken herhaalde beschadiging van oncogenen op chromosomen. Pas beschadigde oncogenen worden meestal gerepareerd.
- Carcinogen
- Normaal oncogen
- Celmembraan
- Pas beschadigd oncogen
- Kern
- Chromosoom
- 2
- De beschadiging en het herstel van de oncogenen gaan door totdat sommige oncogenen blijvend beschadigd zijn en niet meer kunnen worden gerepareerd.
- Pas beschadigd oncogen
- Gerepareerd oncogen
- Blijvend beschadigd oncogen
- 3
- Als de oncogenen die de belangrijkste celfuncties controleren blijvend beschadigd zijn, ontwikkelt de cel zich tot een kankercel.
- Gerepareerd oncogen
- Blijvend beschadigd oncogen
Een kwaadaardig gezwel begint als één cel. Als het immuunsysteem deze cel niet vernietigt, gaat de cel zich ongecontroleerd vermenigvuldigen. De snelheid waarmee een gezwel groeit, wordt bepaald door het tempo waarin de kankercellen in het gezwel zich in aantal verdubbelen, de ‘verdubbelingstijd’ (1 maand tot 2 jaar) en mate waarin deze cellen weer dood gaan.
KANKERCEL
- Groei van een gezwel
- De cellen verdubbelen geregeld in aantal, zodat het gezwel groter wordt. Hoewel de tijd voor iedere celdeling gelijk blijft, zal door deze steeds optredende verdubbelingen een versnelling van groei optreden, de ‘exponentiële groei’.
EERSTE VERDUBBELING
TWEEDE VERDUBBELING
DERDE VERDUBBELING
VIERDE VERDUBBELING
- Verdubbelingstijd
- Een gezwel is meestal na 25 tot 30 verdubbelingen aantoonbaar. Het gezwel bestaat dan uit ongeveer een miljard cellen en heeft een doorsnee van 1,3cm.
