Goedaardige vergroting van de prostaatklier die voor problemen bij het plassen zorgt
De meeste mannen van boven de vijftig hebben een in enige mate vergrote prostaat. Deze aandoening heet ook wel benigne prostaathyperplasie. Dit is goedaardig en heeft niets te maken met prostaatkanker. Als de vergroting gering is, wordt deze beschouwd als een normaal aspect van het ouder worden. De oorzaak is onbekend.
Naarmate de prostaatklier groter wordt, zal hij de urinebuis afknellen en vervormen. Aanvankelijk geeft deze vergroting geen symptomen. Blijft hij echter groeien, dan kan hij het plassen beïnvloeden en kunnen de volgende symptomen ontstaan:
- vaak moeten plassen, dag en nacht;
- vertraagd beginnen met plassen, vooral ’s nachts of als de blaas vol is;
- zwakke, onderbroken urinestroom;
- nadruppelen aan het eind;
- het gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is.
Koud weer kan de symptomen verergeren. Dat kan ook als men grote hoeveelheden vocht drinkt (vooral alcohol), als men medicijnen neemt die de urineproductie verhogen, zoals diuretica, of als men medicijnen neemt die urineretentie veroorzaken, zoals antispasmodica.
Als de blaas zich niet helemaal leegt, kan hij groter worden, waardoor de onderbuik zichtbaar opzet. De urine kan zich ook in de blaas verzamelen en daar achterblijven. Als deze aandoening niet wordt behandeld, kunnen de urinewegen ontstoken raken (zie Blaasontsteking). Men heeft ook grotere kans op blaasstenen. Een enkele keer kan de achterblijvende urine leiden tot hydronefrose Een vergrote prostaat kan de urinestroom ook plotseling helemaal afsluiten (zie Urineretentie), met snel erger wordende pijn en plasdrang tot gevolg. Hiermee moet u direct naar uw huisarts.
Uw arts zal een rectaal toucher doen om eventuele knobbels die op prostaatkanker kunnen duiden, op te sporen. Daarbij steekt de arts een vinger in het rectum om de prostaatklier te kunnen voelen. De arts zal urineonderzoek doen om een ontsteking uit te sluiten, en in sommige gevallen bloedonderzoek. In ernstigere gevallen kan een echo worden gedaan om de hoeveelheid urine in uw blaas na het plassen te meten, en te controleren of uw nieren niet abnormaal vergroot zijn. Ook de kracht van de urinestraal zal worden bekeken (zie TEST: Urodynamisch onderzoek (UDO)).
De keuze van de behandeling hangt af van factoren zoals leeftijd, algehele gezondheid, de mate van prostaatvergroting en of de blaas en nieren door een blokkering van de urinewegen zijn aangetast. De behandeling kan invloed hebben op het seksueel functioneren, en u dient alle behandelmogelijkheden gedetailleerd met uw arts door te spreken.
Als de symptomen weinig hinderlijk zijn, zal uw arts u wellicht alleen adviseren ’s avonds niet te drinken, zodat u ’s nachts minder vaak hoeft te plassen. Zijn de symptomen zeer hinderlijk, dan kunnen medicijnen, opereren of katheterisatie nodig zijn.
Ter verlichting van de symptomen kan men medicijnen voorschrijven, zoals alfablokkers (zie Geneesmiddelen voor aandoeningen van de prostaat). Als de symptomen ernstiger zijn, zal uw arts een transuretrale prostatectomie adviseren; dit is een ingreep waarbij een deel van de prostaat via de urinebuis wordt verwijderd. Er wordt alleen weefsel weggehaald dat de urinestroom hindert. Als de prostaat erg groot is en het overtollige weefsel niet door de urinebuis kan worden verwijderd, zal in een enkel geval de klier grotendeels via een snede in de buik worden weggehaald. Beide vormen van operaties leiden tot onvruchtbaarheid, en soms tot impotentie, vooral bij oudere mannen. Tegenwoordig behoren ook inkrimpen van de prostaat met microgolven en laseroperatie tot de mogelijkheden.
Als er niet geopereerd kan worden, omdat de algehele gezondheid dit niet toestaat, kan men een permanente katheter inbrengen om de urine af te voeren.
De prognose kan enorm variëren. De symptomen kunnen spontaan verbeteren, maar ook verslechteren. In ernstigere gevallen is een operatie noodzakelijk; bij ongeveer één op de zeven mannen is na acht tot tien jaar een nieuwe operatie nodig.
- Prostaatvergroting
- De prostaatklier zit om het bovenste deel van de urinebuis heen. Een vergrote prostaat kan de buis afknellen, wat het plassen bemoeilijkt, waardoor de blaas zich niet helemaal kan legen.
- Urinebuis
- Normale prostaatklier
- Blaas
- Normale prostaat
- Vergrote prostaatklier
- Versmalde urinebuis
- Vergrote prostaat
- Leeftijd
- Komt zelden voor onder 40 jaar; vooral boven 50 jaar
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis