Ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann; ontsteking van weefsel op een of meer plaatsen in het lichaam, die vaak longen, lymfklieren, huid en ogen aantast
Bij sarcoïdose raken verschillende delen van het lichaam ontstoken, vaak de longen. Soms is slechts één type weefsel aangedaan, in andere gevallen zijn verschillende organen getroffen. Sarcoïdose wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een fout van het immuunsysteem. De aanleiding is niet duidelijk, maar zou een infectie kunnen zijn.
Sarcoïdose kan symptoomloos verlopen. Als er wel symptomen verschijnen, gebeurt dat plotseling binnen een paar dagen (acute sarcoïdose) of gedurende enkele jaren (chronische sarcoïdose). Er is vaak geen behandeling nodig, want de ziekte kan spontaan verdwijnen (80 procent van de gevallen). Alleen bij levensbedreigende vormen, zoals bij aantasting van het hart, de zenuwbanen of de hersenen, moet worden ingegrepen met immunosuppressiva. De aandoening, vooral de acute vorm, komt vijfmaal zoveel voor bij vrouwen als bij mannen. Bovendien komt hij in sommige families en regio’s meer voor.
Sommige mensen met sarcoïdose krijgen nooit klachten. De symptomen van acute sarcoïdose zijn:
- hoesten;
- koorts en hevig nachtzweten;
- gewichtsverlies;
- vermoeidheid;
- gewrichtspijn;
- pijnlijke rode plekken op de schenen (zie Erythema nodosum).
Mensen met chronische sarcoïdose hoeven eerst geen klachten te hebben, maar geleidelijk kunnen de volgende symptomen ontstaan:
- toenemende kortademigheid;
- hoesten.
Beide vormen kunnen rode ogen, wazig zien (zie uveïtis) en rood-schilferende plekken op de neus en in het gezicht veroorzaken. Sarcoïdose kan ook een hoog calciumniveau in het bloed of de urine of beide veroorzaken, wat tot misselijkheid, verstopping en uiteindelijk nierbeschadiging kan leiden.
Als er geen klachten zijn, wordt sarcoïdose over het algemeen pas ontdekt als om andere redenen een röntgenfoto wordt gemaakt, bijvoorbeeld om gewichtsverlies te onderzoeken. Op de röntgenopname zijn meestal opgezette lymfklieren in de borst of schaduwen in de longen te zien. Sarcoïdose kan zich ook verraden door de aanwezigheid van plekken op de huid. De diagnose kan worden bevestigd door onderzoek van het aangedane weefsel, meestal door een huidbiopsie te nemen of met bronchoscopie wat cellen weg te nemen. Ook kan een longfunctietest worden uitgevoerd, evenals een bloedtest om het calciumniveau te meten. In het bloed kan het ACE (angiotensine converting enzyme) worden gemeten, wat als een maat kan worden gebruikt voor de activiteit van de sarcoïdose.
De lichte vormen van sarcoïdose genezen vanzelf en worden alleen een aantal jaren gecontroleerd. Chronische sarcoïdose is niet te genezen, maar de symptomen zijn met corticosteroïden goed te bestrijden (zie Corticosteroïden bij aandoeningen van de luchtwegen, Corticosteroïden bij aandoeningen van de luchtwegen). Deze werken meestal wel, maar u moet misschien jarenlang lage doses blijven nemen als u chronische sarcoïdose hebt.Orale corticosteroïden kunnen worden gebruikt bij ernstige complicaties, zoals uveïtis. Het kan nodig zijn om geregeld terug te komen voor controle.
- Sarcoïdose
- Op deze thoraxfoto zijn vergrote lymfklieren door sarcoïdose te zien, een ziekte die ontstekingen in de weefsels veroorzaakt.
- Vergrote lymfklieren
- Luchtpijp
- Vergrote lymfklierenchtwegen
- Hart
In ongeveer 80 procent van de gevallen, vooral bij acute sarcoïdose, verdwijnt de aandoening binnen drie jaar. Bij 10 procent schrijdt de aandoening niet voort, bij 10 procent is deze progressief en bij 2 procent fataal.
- Leeftijd
- Komt het meest voor bij jong volwassenen
- Komt in sommige families meer voor; komt het meest voor bij Noord-Europeanen
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Komt meer voor bij vrouwen
- Erfelijkheid
- Komt in sommige families meer voor; komt het meest voor bij Noord-Europeanen
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis