Geneesmiddelen die de activiteit van de hersencellen verminderen en tegen slapeloosheid worden gebruikt
- flunitrazepam
- lormetazepam
- midazolam
- nitrazepam
- temazepam
- zolpidem
- zoplicon
Slaapmiddelen kunnen kortdurend worden ingezet om opnieuw het slaappatroon te herstellen na een periode van slapeloosheid (Slaapstoornissen) of als slapeloosheid te verwachten is, zoals na een sterfgeval. Slaapmiddelen doen niets aan een eventuele oorzaak van slapeloosheid, zoals depressie (Depressie) of angst (zie Angststoornissen, Angststoornissen). Drink geen alcohol bij gebruik van slaapmiddelen, omdat dat het sederende effect kan versterken.
Veel slaapmiddelen veroorzaken afhankelijkheid en worden daarom over het algemeen alleen in korte kuren voorgeschreven, wanneer andere maatregelen tegen slapeloosheid niet helpen.
De meeste slaapmiddelen behoren tot de groep van benzodiazepinen, die ook bij angststoornissen worden gebruikt. Is een depressie de oorzaak van de slapeloosheid, dan kan de arts een antidepressivum voorschrijven (Antidepressiva) tegen de symptomen van de depressie, waarvan de slapeloosheid deel uitmaakt.
Deze middelen verlagen de activiteit in bepaalde hersengebieden, waardoor iemand slaperig wordt en gemakkelijker in slaap valt. Als de arts een benzodiazepine voorschrijft, zal hij doorgaans slechts een beperkte hoeveelheid voorschrijven en adviseren deze niet elke dag te gebruiken. De middelen kunnen leiden tot afhankelijkheid en gewenning, waarbij steeds hogere doses nodig zijn om hetzelfde effect te bereiken. Bij gebruik van benzodiazepinen kunnen bijwerkingen optreden zoals verwardheid, duizeligheid, coördinatiestoornissen en zwakte in de spieren. Vooral ouderen moeten hierom oppassen omdat het risico dat ze vallen groter wordt. Bij het stoppen kunnen ontwenningsverschijnselen ontstaan, waaronder het terugkomen van symptomen zoals slapeloosheid, rusteloosheid en angst. De ontwenningsverschijnselen zijn te beperken door geleidelijk de dosis te verlagen in plaats van ineens te stoppen.
Sommige slaapmiddelen bevatten of zijn antihistaminica. Deze veroorzaken doorgaans geen afhankelijkheid en hebben slechts enkele lichte bijwerkingen, zoals droge mond, wazig zien en verwardheid. Beperk het gebruik tot een aantal dagen achtereen, tenzij na overleg met de arts.
Zolpidem en zopiclon zijn als chemische stof geen benzodiazepinen, maar grijpen wel aan op dezelfde receptoren. Zij werken op nagenoeg dezelfde wijze als de benzodiazepinen. Afhankelijkheid komt wellicht minder vaak voor dan bij benzodiazepinen, maar toch voldoende om langdurig gebruik te ontraden.
Slaapmiddelen beïnvloeden de rijvaardigheid en de bediening van machines. Dat effect kan tot de volgende dag aanhouden.