Geneesmiddelen die worden gebruikt om spierspasmen van de darmen op te heffen of om de passage van de voedselmassa door de darm te bevorderen
- mebeverine (NB: dit middel is beperkt effectief)
- cisapride
- domperidon
- metoclopramide
Spasmolytica en motiliteitsbevorderaars reguleren de golfbeweging van de darmcontracties die de voedselbrij voortstuwt door het spijsverteringskanaal. De beide soorten middelen worden ingezet voor de behandeling van abnormale spieractiviteit van de darmwand, zoals bij het prikkelbaredarmsyndroom (Prikkelbaredarmsyndroom) en bij diverticulose (Diverticulose). Motiliteitsbevorderaars worden eveneens toegepast bij misselijkheid en braken en als toevoeging aan protonpompremmers bij zuurbranden(zie Brandend maagzuur/zure-refleuxziekte, Brandend maagzuur (zure-refluxziekte)).
Veranderingen in voedingsgewoonten, bijvoorbeeld meer vezelrijk voedsel gebruiken, zijn vaak de belangrijkste maatregelen voor patiënten met aandoeningen zoals het prikkelbaredarmsyndroom. Ook andere veranderingen in de levensstijl, zoals minder alcoholgebruik en het vermijden van stresssituaties, kunnen heilzaam werken. Pas als dit alles niet helpt, kan de patiënt zijn toevlucht nemen tot spasmolytica. Wetenschappelijk is echter geen effect van dergelijke middelen aangetoond.
De spasmolytica zijn in twee groepen te verdelen: middelen die direct aangrijpen op de gladde spieren van de darmwand (musculotrope werking) en de muscarinereceptorantagonisten (parasympathicolytica). Beide groepen geneesmiddelen kunnen worden gebruikt om de buikpijn die samengaat met prikkelbaredarmsyndroom en diverticulose te verlichten. Motiliteitsbevorderaars worden meestal gegeven voor verlichting van de symptomen bij dyspepsie zonder zweren en bij gastro-oesofageale reflux.
Deze middelen werken door direct aan te grijpen op de gladde spieren van de darmwand. Ze brengen deze tot ontspanning en heffen zodoende de pijnlijke darmkrampen op. Ze worden oraal toegediend. Ook bij deze middelen moet veel water worden gedronken, omdat anders gevaar bestaat voor darmblokkade. Bijwerkingen zijn hoofdpijn en misselijkheid.an.
Gebruik van krampstillende middelen (mebeverine) moet gepaard gaan met veel water drinken om darmblokkade te voorkomen. Neem de middelen niet in voor het slapen gaan.
Butylscopolamine vermindert darmkrampen door blokkade van zenuwsignalen naar de darmwand. Het middel wordt per zetpil of injectie toegediend, omdat de tabletten bijna niet worden opgenomen in de bloedbaan. Bijwerkingen zijn hoofdpijn, obstipatie, droge mond, roodkleuring van de huid en wazig zien. Soms bemoeilijken ze de urinelozing. Vooral bij kinderen en ouderen treden gemakkelijk bijwerkingen op.
Deze werken primair op de maag, zodat de maaginhoud sneller in de dunne darm terechtkomt. Ook het spierklepje tussen maag en slokdarm wordt met meer kracht gesloten. Op deze wijze zorgen ze er dus ook voor dat er geen maaginhoud teruglekt naar de slokdarm. Ook werken ze gunstig bij maagklachten gepaard gaande met een vol gevoel waarvoor geen oorzaak kan worden gevonden.
De middelen worden meestal oraal toegediend. Ze zijn alleen op recept verkrijgbaar en hebben nogal wat bijwerkingen, waaronder buikkrampen, diarree, hoofdpijn en duizeligheid. Metoclopramide in hoge dosis veroorzaakt vooral bij kinderen en jongvolwassenen soms spierspasmen, voornamelijk van gelaat, tong en mond. Cisapride mag alleen nog worden gebruikt bij patiënten met diabetes mellitus die een vertraagde maagontlediging hebben. Het middel geeft interacties met sommige antibiotica (Antibiotica) en antimycotica (Antimycotica), waardoor ernstige hartritmestoornissen (Hartritmestoornissen) kunnen optreden.
