Een zwangerschap met meer kans op problemen voor de moeder of de foetus
De meeste vrouwen hebben tijdens hun zwangerschap alleen normale ongemakken (zie Gewone klachten bij een normale zwangerschap), die meestal niet ernstig zijn. Toch verloopt niet elke zwangerschap probleemloos, en soms is er meer kans op gezondheidsproblemen voor moeder en/of kind, die in zeldzame situaties ernstig kunnen zijn. Sommige vrouwen hebben meer kans op problemen dan andere. Daarom is een belangrijk doel van de zwangerschapscontroles mogelijke problemen van moeder of kind tijdig te signaleren, zodat extra controle of behandeling kan volgen.
Er zijn verschillende factoren waardoor problemen in een zwangerschap kunnen ontstaan. Zo hebben vrouwen jonger dan vijftien of ouder dan vijfendertig wat meer kans op problemen. Ook de levensstijl en de voorgeschiedenis van de vrouw spelen een rol: roken, in het verleden problemen met andere zwangerschappen, en, vooral, reeds voor de zwangerschap bestaande ziekten zoals diabetes mellitus of een verhoogde bloeddruk.
Zwangere tieners jonger dan vijftien hebben iets meer kans dat ze voor het einde van de zwangerschap al weeën krijgen (zie Te vroege weeën), en ook is er wat meer kans op bepaalde complicaties, zoals pre-eclampsie en eclampsie, waarbij de bloeddruk te hoog is.
Naarmate de leeftijd vordert, hebben zwangeren meer kans dat ze te maken krijgen met bijkomende problemen, zoals vleesbomen in de baarmoeder (zie Vleesbomen) of andere gezondheidsproblemen. Tevens neemt met toenemende leeftijd de kans op zwangerschapscomplicaties, zoals zwangerschapshypertensie, pre-eclampsie of zwangerschapsdiabetes (zie Zwangerschapsdiabetes) voor een aantal zwangeren toe. Ook de kans op een foetus met een chromosoomafwijking, zoals het syndroom van Down, neemt toe met de leeftijd. Daarom wordt met vrouwen van 36 jaar en ouder onderzoek naar deze aandoening besproken.
Vrouwen die klein gebouwd zijn, hebben vaak ook een klein bekken. Hebben ze een kleine partner, dan is de kans groot dat ook hun kind klein zal zijn, maar bij een grote partner bestaat er een kans dat het kind ook groot zal zijn en het bekken relatief te klein, wat problemen kan opleveren tijdens de bevalling. Vrouwen met een zeer laag lichaamsgewicht hebben meer kans op een kleine baby. Vrouwen met overgewicht hebben meer kans om zwangerschapsdiabetes te ontwikkelen, met daarbij ook meer kans op een groot kind, terwijl ook de kans op een hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)) toeneemt.
Ongezond eten, roken, alcohol- en drugsgebruik tijdens de zwangerschap verhogen de kans op een problematische zwangerschap met bijvoorbeeld groeiachterstand en een voortijdige bevalling als gevolg.
Veel problemen bij een eerdere zwangerschap, zoals vroeggeboorte, ernstige hoge bloeddruk of een doodgeboren kind (Vaginale kunstverlossing (behandeling)), betekenen voor een volgende zwangerschap dat extra zorg noodzakelijk is om zo veel mogelijk te proberen te voorkomen dat het betreffende probleem zich herhaalt. Hoewel een tweede of volgende zwangerschap vaak een gunstiger verloop heeft dan een eerste, is het ondanks extra zorg niet altijd mogelijk om alle problemen te voorkomen.
Alle reeds bestaande aandoeningen (zie Reeds bestaande ziekten bij zwangerschap), zoals diabetes mellitus, epilepsie of hoge bloeddruk, betekenen dat extra zorg voor moeder en kind tijdens de zwangerschap geboden is. In de praktijk zal dit veelal een medische indicatie oftewel controles door de gynaecoloog tijdens de zwangerschap betekenen.
Bij uw eerste controle zal uw verloskundige of huisarts u onderzoeken en u vragen stellen om te bepalen of er een kans is dat zich bepaalde problemen tijdens de zwangerschap zullen voordoen. In deze laatste situatie krijgt u een medische indicatie voor specialistische begeleiding tijdens de zwangerschap en de bevalling en wordt u verwezen naar een gynaecoloog. De gynaecoloog bepaalt samen met u, aan de hand van uw medische voorgeschiedenis, het controleschema voor de zwangerschap. Bij een verhoogd risico op een kind met een gen- of chromosoomafwijking (zoals bij leeftijd boven de 36) is aanvullend onderzoek mogelijk (zie Prenatale diagnostiek). Indien daar een medische indicatie toe bestaat, kunnen echoscopische controles (Echoscopie bij zwangerschap (test)) gewenst zijn om de groei van de foetus te controleren. Bij bijkomende ziekten kunt u ook door andere specialisten dan de gynaecoloog worden begeleid.
Met zorgvuldige begeleiding kunnen veel problemen tijdens de zwangerschap zo goed als mogelijk worden behandeld. Hoewel de kans op complicaties bij een problematische zwangerschap groter is, is over het algemeen de uitkomst voor moeder en kind bevredigend.
- Leeftijd
- Zwangerschappen onder 15 jaar en boven 35 jaar brengen soms, maar niet altijd, extra problemen met zich mee
- De risicofactoren hangen samen met de oorzaak
- Leefwijze
- Roken en alcohol- of drugsgebruik tijdens de zwangerschap vormen risicofactoren
- Erfelijkheid
- De risicofactoren hangen samen met de oorzaak
