Het evenwichtsgevoel (structuur en functie)

Het vermogen om rechtop te staan en te bewegen zonder te vallen wordt bepaald door het evenwichtsgevoel. Structuren in het binnenoor, bekend als het vestibulaire apparaat, dragen aan het evenwicht bij door de positie en de bewegingen van het hoofd waar te nemen. Het vestibulaire apparaat bestaat uit drie halfcirkelvormige kanalen en het uit twee kamers bestaande vestibulum.

De rol van de haarcellen

De bewegingen van het hoofd worden waargenomen door haarcellen in de zogenoemde cristae in de halfcirkelvormige kanalen en in twee structuren, de maculae in het vestibulum.

1. HALFCIRKELVORMIG KANAAL: De drie halfcirkelvormige kanalen liggen haaks op elkaar. Wanneer het hoofd draait, beweegt de vloeistof in de kanalen en geeft informatie over de snelheid en de richting van de beweging.
2. MACULA: Dit sensorische gebied bevat haarcellen die de positie van het hoofd waarnemen
3. EVENWICHTSZENUW: Informatie over positie en beweging gaat via deze zenuw naar de hersenen
4. VESTIBULUM: De twee kamers van het met vocht gevulde vestibulum bevatten elk een sensorische structuur, een zogenoemde macula
5. CRISTA: Trilharen in de cristae zijn ingebed in gelatineuze kapjes, de cupulae

Binnenkant macula

Dit vergrote beeld toont haarcellen, omringd door ondersteunende cellen in een macula. Wanneer de haren bewegen, sturen de haarcellen elektrische impulsen naar de hersenen.

1. Haarcel
2. Ondersteunende cellen

LOCATIE

1. Halfcirkelvormig kanaal
2. Vestibulum

Lineaire beweging en statische positie

De twee maculae in het vestibulum van het binnenoor voelen lineaire bewegingen – bijvoorbeeld wanneer we in een auto rijden of in een lift staan – en de plaats van het hoofd ten opzichte van de zwaartekracht. Dit helpt ons om bijvoorbeeld onmiddellijk te weten welke kant boven is wanneer we in diep water duiken.

Hoofd rechtop

Wanneer het hoofd rechtop wordt gehouden, is het gelatineuze vlies van de macula stabiel en staan de haartjes op de haarcellen rechtop

1. Trilharen
2. Gelatineus vlies
3. Haarcel
4. Stabiele macula
5. Hoofd rechtop

Hoofd gekanteld

Wanneer het hoofd gekanteld wordt gehouden, verplaatst de zwaartekracht het gelatineuze vlies. De ingebedde trilharen worden gebogen, waardoor de haarcellen elektrische signalen opwekken

1. Hoofd voorover
2. Verplaatst vlies
3. Gebogen haartjes
4. Richting van de zwaartekracht
5. Verplaatste macula

Rotatiebeweging

Rotatie (draaiing) van het hoofd wordt waargenomen door de cristae in de met vocht gevulde halfcirkelvormige kanalen. De drie halfcirkelvormige kanalen liggen haaks op elkaar, zodat rotatie van het hoofd door minstens één kanaal wordt waargenomen. De informatie wordt gebruikt om het evenwicht te bewaren en de blik stabiel te houden wanneer het hoofd beweegt.

Stilstaand hoofd

Het vocht in de halfcirkelvormige kanalen beweegt niet. De cupula is rechtop en de haarcellen van de crista worden niet geprikkeld

1. Vocht
2. Cupula
3. Trilharen
4. Haarcel
5. Stabiele cupula
6. Stilstaand hoofd

Draaiend hoofd

Wanneer het hoofd draait, wordt de cupula verplaatst door de vochtdruk in de halfcirkelvormige kanalen, waardoor de trilharen worden gebogen en elektrische impulsen opwekken

1. Draaiend hoofd
2. Richting van vochtdruk
3. Gebogen haartjes
4. Verplaatste cupula