Zintuigreceptoren reageren op impulsen en versturen daarover gegevens naar de hersenen. In de huid worden aanraking, druk, trilling, temperatuur en pijn door receptoren gedetecteerd. Receptoren in de spieren en gewrichten, de proprioreceptoren, nemen de positie van de lichaamsdelen ten opzichte van elkaar en in de ruimte waar. Meer gespecialiseerde receptoren nemen licht, geluid, geur en smaak waar.
Tastreceptoren bevinden zich overal op het lichaam. De meest voorkomende zijn vrije zenuweinden, die ook pijn, druk en temperatuur waarnemen. Andere tastreceptoren zijn de lichaampjes van Merkel en Meissner, die lichte aanraking waarnemen, en de lichaampjes van Pacini, die diepe druk en trilling detecteren.
- Receptoren in de huid
- De lichaampjes van Merkel, Meissner en Pacini eindigen in een capsule. Vrije zenuweinden zijn onbedekt.
- Lichaampje van Meissner
- Lichaampje van Pacini
- Lichaampje van Merkel
- Vrij zenuwuiteinde
- Lichaampje van Pacini
- Deze receptor bestaat uit een zenuweinde dat door een laag membranen wordt omgeven. Ze bevinden zich op handpalmen, voetzolen, geslachtsdelen en tepels.
- Laag van membranen
- Zenuwuiteinde
In het dak van de neusholte zitten geurreceptoren. Zenuwimpulsen gaan vanhier naar de bulbus olfactorius (het eind van de reukzenuw) en daarna naar de reukcentra in de hersenen. Ons reukvermogen is talloze malen gevoeliger dan onze tastzin: we kunnen meer dan tienduizend geuren onderscheiden.
- Geurreceptoren
- Geurmoleculen stimuleren de uitlopers van receptorcellen in de neus, waardoor zenuwimpulsen naar de bulbus olfactorius gaan en vandaar naar de hersenen.
- Bulbus olfactorius
- Neusholte
- Locatie
- Trilharen
- Receptorcel
- Steuncel
- Slijmlaag
Er zitten ongeveer tienduizend smaakpapillen op de tong. Ieder bevat ongeveer 25 zintuigcellen, waarop kleine tasthaartjes zitten. De papillen van verschillende delen van de tong nemen vier smaken waar: bitter, zuur, zout en zoet. Combinaties van geuren en deze elementaire smaken vormen meer subtiele smaakwaarnemingen.
- Smaakpapillen
- Stoffen in de mond komen in contact met de smaakdetectoren in de tong. Deze genereren zenuwimpulsen die via zenuwvezels naar een gespecialiseerd deel van de hersenen gaan.
- Tong
- Locatie
- Oppervlaktecel van de tong
- Smaakdetector
- Zintuigcel
- Steuncel
- Zenuwvezel
Proprioceptoren zijn inwendige receptoren die de mate van strekking van spieren en pezen waarnemen. Deze informatie verleent ons evenwichtsgevoel en bewustzijn van de positie van de verschillende lichaamsdelen ten opzichte van elkaar.
- Proprioceptoren van de spieren
- Er zijn twee typen spierproprioceptoren: uiteinden die zich rond spiervezels winden, en vertakte uiteinden die boven op de vezel liggen.
- Spier
- Spiraalvormig zenuwuiteinde
- Vertakt zenuwuiteinde
- Spiervezel
- Locatie
