Een groep geneesmiddelen, ook wel fibrinolytica geheten, die worden gebruikt om bloedstolsels op te lossen
- alteplase (weefselplasminogeenactivator)
- reteplase
- streptokinase
- tenecteplase
- urokinase
Thrombolytica lossen bestaande stolsels (thrombi) in bloedvaten zeer snel op. Het meest worden ze gegeven als spoedbehandeling bij een hartinfarct (Hartinfarct) of bij bepaalde vormen van een beroerte (Beroerte). Ze kunnen iemands kans op overleving significant verhogen.
De oorzaak van een hartinfarct is meestal dat een bloedstolsel een van de kransslagaders (coronaire vaten) van het hart blokkeert, zodat een deel van het hart niet meer wordt voorzien van zuurstof. Als dit niet direct wordt behandeld, kan een dergelijk stolsel onomkeerbare en zelfs fatale schade toebrengen aan het hart. Een beroerte kan op dezelfde manier ontstaan door een bloedstolsel dat een slagader naar de hersenen afsluit.
Thrombolytica kunnen worden gebruikt om een stolsel op te lossen dat zich heeft gevormd in een van de vaten diep in het lichaam, vaak in de benen (zie Diepe veneuze trombose, Diepe veneuze trombose). Ook kunnen deze snelwerkende middelen worden gebruikt bij een longembolie (Longembolie), waarbij een bloedpropje afbreekt van een stolsel in een van de perifere aders en via de bloedbaan in de longen komt en daar blijft steken.
De werking van thrombolytica is gebaseerd op het oplossen van de maaswerkjes van fibrine, een ketenvormig eiwit dat een bloedstolsel bijeenbindt (zie Zo werken thrombolytica, hieronder). Als het stolsel is opgelost, kan het bloed weer normaal stromen.
Thrombolytica worden zowel per injectie als via een infuus toegediend. Bij de behandeling van een hartaanval moeten zij, om nog effect te hebben, binnen zes uur vanaf het begin van de aanval worden gegeven. In geval van een beroerte moet dat zelfs binnen drie uur.
Deze middelen kunnen ernstige bijwerkingen hebben. Behalve misselijkheid en braken, zijn er complicaties zoals een verhoogde bloedingsneiging (gemakkelijk blauwe plekken krijgen) en niet te stoppen bloedingen. Streptokinase kan ook een allergische reactie oproepen.